Sâffât Sûresi 63. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ceale (جعل) kelimesi, bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi bir şey olarak tayin etmek veya yaratmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'cealnâhâ' ifadesi, Allah'ın o ağacı (Zakkum'u) zalimler için bir 'fitne' (dert/sınav) olarak var etmesi ve tayin etmesi anlamındadır, yani onun mahiyetini bu şekilde belirlemesidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ceale (جعل) fiili, Kur'an'da bazen 'halk' (yaratmak) anlamında kullanılır. Burada da Allah'ın Zakkum ağacını zalimler için bir imtihan ve azap vesilesi olarak yaratması ve var etmesi kastedilmektedir. Bu, ilahi kudretin bir şeyi belirli bir amaç için var etme gücünü gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Fitne (فتنة) kelimesi, aslen altını ateşte eriterek saflığını anlamak için yapılan sınama işleminden gelir. Kur'an'da ise genellikle imtihan, bela, musibet, azap ve sapıklık gibi anlamlarda kullanılır. Bu ayette 'zalimler için bir fitne' ifadesi, Zakkum ağacının onlar için bir azap ve sınama vesilesi olacağını, onların bu ağaçla sınanacaklarını ve azap göreceklerini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Fitne (فتنة), insanın iyi ve kötü yönlerinin ortaya çıkması için maruz kaldığı her türlü sınama ve imtihanı ifade eder. Bu ayetteki 'fitne', zalimlerin inkârları ve zulümleri sebebiyle karşılaşacakları acı bir imtihan ve ceza olarak anlaşılmalıdır. Zakkum ağacı, onların bu dünyadaki inkârlarının ahiretteki somut bir karşılığıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da geniş bir semantik alana sahip olduğunu belirtir. Temel anlamı 'sınav' veya 'imtihan' olmakla birlikte, bağlama göre 'bela', 'musibet', 'azap' ve hatta 'sapıklığa düşürme' gibi anlamlar kazanır. Sâffât 63'teki kullanımı, zalimler için bir 'azap' ve 'cezalandırıcı imtihan' olarak öne çıkar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zulüm (ظلم), bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak ve haksızlık etmek demektir. Zalim (ظالم) ise bu fiili işleyen kişidir. Ayetteki 'zalimler', Allah'ın birliğini inkâr eden, peygamberlere karşı çıkan ve ahiret gerçeğini yalanlayan kimselerdir. Zakkum ağacı, onların bu zulümlerinin bir karşılığı olarak kendilerine azap vesilesi kılınmıştır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Zulüm, hakkı yerine getirmemek veya başkasının hakkına tecavüz etmektir. Kur'an'da 'zalimler' genellikle Allah'a şirk koşanlar, peygamberleri yalanlayanlar ve insanlara haksızlık edenler için kullanılır. Bu ayetteki 'zalimler', Zakkum ağacının kendileri için bir fitne kılınmasının sebebi olan inkârcı ve günahkâr kimselerdir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'zulüm' kavramının Kur'an'da hem Allah'a karşı işlenen günahları (şirk, küfür) hem de insanlar arası haksızlıkları kapsadığını belirtir. Sâffât 63'teki 'zalimler', genel olarak Allah'ın ayetlerini inkâr eden ve ahiret azabını hak eden kimselerdir. Zakkum ağacı, onların bu zulümlerinin bir sonucu olarak kendilerine sunulan bir cezadır.