Śumme inne merci'ahum le-ilâ-lcahîm(i)
Sonra onların dönüşleri mutlaka cehennemedir.
Sonra da dönecekleri yer, şüphesiz cehennemdir.
Bu ayet, ahiret inancının temel unsurlarından biri olan cehenneme dönüşü ifade etmektedir. Ayetteki anahtar kavramlar, dönüşün kaçınılmazlığını ve varılacak son durağın cehennem olduğunu vurgulamaktadır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rücû'' kelimesini bir şeyin geldiği yere geri dönmesi olarak açıklar. Ayetteki 'merci' ise, dönüş yeri, varış noktası anlamında kullanılarak, insanların dünyadan sonraki akıbetlerinin cehennem olacağını belirtir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'merci'' kelimesini 'meâb' (dönüş yeri) ile eş anlamlı olarak kullanır. Bu ayetteki 'merci' kelimesi, insanların kaçınılmaz olarak cehenneme dönecekleri yeri ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'rücû'' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a dönüşü ifade ettiğini, ancak bu ayette olduğu gibi bazen de belirli bir akıbete, yani cehenneme dönüşü ifade ettiğini belirtir. Bu bağlamda 'merci'', nihai varış noktasını vurgular.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'el-cahîm' kelimesini 'şiddetli ateşi olan yer' olarak açıklar. Bu ayette, günahkarların döneceği yerin yakıcı ve şiddetli bir ateş olduğunu vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'cahîm' kelimesini 'şiddetli yanan ateş' ve 'derin çukur' anlamlarıyla ilişkilendirir. Ayetteki kullanımı, cehennemin hem derinliğini hem de yakıcılığını ifade eder.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'cahîm'i 'alevleri şiddetli olan ateş' ve 'derin çukur' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-cahîm', günahkarların döneceği yerin korkunç ve azap verici niteliğini belirtir.
Sâffât Sûresi
إِنَّهُمْ أَلْفَوْا آبَاءهُمْ ضَالِّينَ {الصافات/69}