Sâffât Sûresi 70. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Sâffât 70Cüz 23 · Sayfa 448

Sâffât Sûresi 70. Âyet

الصافات

Fehum ‘alâ âśârihim yuhra'ûn(e)

Kendileri de onların izinden koşa koşa gitmektedirler.

Sâffât Suresi 70. ayet, geçmiş nesillerin sapkın yollarını takip etme ve bu yolda hızla ilerleme olgusunu dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'izler' ve 'hızla koşturulma' kavramları üzerinden, ataların yanlış inançlarına körü körüne bağlılığı ve bu bağlılığın kaçınılmaz sonucunu vurgular.

1ءَاثَـٰرِهِمْe-s-r

Kök:أ ث ر—Geçmiş nesillerin bıraktığı izler, eserler, gelenekler ve takip edilen yollar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'eser' kelimesinin bir şeyin geride bıraktığı iz, alamet veya etki anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'âsârihim' ifadesi, önceki nesillerin inanç ve amellerinden kalan, takip edilen yol ve gelenekleri ifade eder. Bu bağlamda, ataların sapkın yollarının izinden gitmeyi anlatır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'eser' kelimesinin 'iz' ve 'alamet' anlamlarını vurgular. Ayetteki kullanımıyla, önceki kavimlerin bıraktığı kötü mirasın, yani şirk ve sapkınlığın izlerini takip etmeyi mecazi olarak ifade ettiğini belirtir. Onların yolundan gitmek, onların akıbetine uğramak demektir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'eser' kavramının Kur'an'da genellikle geçmişin bıraktığı somut veya soyut izleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'âsârihim', geçmiş nesillerin dini ve ahlaki sapkınlıklarının, sonraki nesiller tarafından takip edilen bir 'gelenek' veya 'yol' haline geldiğini gösterir. Bu, bir tür 'gelenekselcilik' eleştirisidir.

2يُهْرَعُونَh-r-a

Kök:ه ر ع—Zorla, aceleyle, itilerek veya sürüklenerek hızla koşturulmak, sevk edilmek.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ihrâ' fiilinin 'hızla sevk edilmek, zorla koşturulmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yühra'ûn' ifadesi, sanki görünmez bir güç tarafından itiliyormuşçasına, kendi iradeleri dışında bir aceleyle atalarının izinden gitmelerini anlatır. Bu, onların bu yola ne kadar bağlı olduklarını ve ondan kopamadıklarını gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ihrâ' fiilinin 'hızla ve şiddetle gitmek' anlamını taşıdığını, ancak meçhul (pasif) formda kullanıldığında 'zorla koşturulmak, sürüklenmek' manasına geldiğini açıklar. Ayetteki 'yühra'ûn', onların atalarının yoluna isteyerek değil, adeta bir zorunluluk veya alışkanlık sonucu hızla sürüklendiklerini, bu yoldan kaçamadıklarını vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ihrâ' kökünün Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, bir şeye doğru aceleyle ve kontrolsüzce sürüklenmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'yühra'ûn', atalarının sapkın inançlarına doğru bilinçsizce ve hızla yönelmeyi, bu yoldan geri duramama durumunu semantik olarak güçlendirir. Bu, bir tür 'kaderci' bir sürüklenişi ima eder.

Sâffât Sûresi

Ve şartlanmışlıkları ile hayal ve vehimleri ile birimsel akıllarının peşinden koşa koşa gittiler. Akıllar pazara satışa çıkmış, yine herkez kendi aklını beğenip satın almış derler. (Murat Derûni)

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ {الصافات/71}

(37/71 “Velekad dalle kablehum ekserul-evvelîn e”

Eserin tamamını oku