Fenezara nezraten fî-nnucûm(i)
(88-89) İbrahim, yıldızlara baktı ve "Ben hastayım" dedi.
Derken yıldızlara bir baktı da: "Ben gerçekten hastayım" dedi.
Bu ayet, Hz. İbrahim'in yıldızlara bakışını ve bu bakışın ardındaki niyetini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Özellikle 'nazara' fiili ve 'nücûm' kelimesi, hem fiziksel bir eylemi hem de sembolik bir anlamı ifade etmektedir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nazar' kelimesini 'basiret' (içgörü) ve 'tefekkür' (derin düşünme) ile ilişkilendirir. Ayetteki 'nazara' fiili, sadece fiziksel bir bakıştan ziyade, Hz. İbrahim'in yıldızlara bakarak bir sonuca varmaya çalıştığını, belki de kavmine bir mesaj vermek için bir gerekçe aradığını gösterir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nazara' fiilinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Burada Hz. İbrahim'in yıldızlara bakışı, kavminin inançlarına gönderme yaparak, onların dikkatini çekme ve kendi tebliğine zemin hazırlama amacı taşıyan bir eylem olarak yorumlanabilir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'nazar' kavramının genellikle 'düşünme', 'tefekkür etme' ve 'ibret alma' anlamlarını içerdiğini belirtir. Hz. İbrahim'in yıldızlara bakışı, sadece bir göz atma değil, aynı zamanda bir muhakeme ve stratejik bir eylem olarak değerlendirilmelidir.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nazra' kelimesinin 'bir defalık bakış' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Hz. İbrahim'in yıldızlara hızlıca, ancak bir amaç doğrultusunda baktığını, belki de kavminin dikkatini çekmek için bu eylemi gerçekleştirdiğini gösterir.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'nazra'nın masdar-ı merre (bir defalık oluş bildiren masdar) olduğunu vurgular. Bu, Hz. İbrahim'in yıldızlara kısa süreli, ancak planlı bir şekilde baktığını ve bu bakışın bir sonraki sözüne zemin hazırladığını ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'necm' kelimesinin 'yıldız' anlamına geldiğini ve Kur'an'da hem fiziksel yıldızlar hem de mecazi olarak 'zamanın belirli bir anı' gibi anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, Hz. İbrahim'in kavminin taptığı gök cisimlerine işaret ederek, onların inanç sistemine bir gönderme yapar.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'nücûm' kelimesinin 'yıldızlar' anlamına geldiğini ve genellikle gökyüzündeki parlak cisimleri ifade ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Hz. İbrahim'in kavminin yıldızlara tapınma geleneğine karşı bir strateji olarak bu varlıklara yöneldiğini gösterir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'nücûm' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretinin delilleri olarak zikredildiğini, ancak bazı bağlamlarda putperestlik objeleri olarak da kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Hz. İbrahim'in kavminin inanç sistemindeki yıldızların merkezi rolüne dikkat çekilmektedir.
Sâffât Sûresi
(37/88-89) İbrahim, yıldızlara baktı ve “Ben hastayım” dedi.