Sâffât Sûresi 99. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zehebe' fiilinin 'gitmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'zâhib' kelimesi, İbrahim'in fiziksel olarak bir yerden ayrılmasının yanı sıra, inanç ve düşünce olarak da kavminden uzaklaşarak Allah'a yönelişini, O'nun emrine icabet etmesini ve O'na sığınmasını ifade eder. Bu, sadece bir mekan değişikliği değil, aynı zamanda bir inanç ve yöneliş değişikliğidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zehebe' fiilinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Ayetteki 'zâhib' kelimesi, İbrahim'in kavmini terk etmesini ve Allah'a yönelmesini mecazi olarak 'gitmek' şeklinde ifade eder. Bu, bir 'hicret' anlamı taşır; putperestlikten tevhide, batıldan hakka doğru bir gidiştir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki hareket fiillerinin sadece fiziksel bir yer değiştirmeyi değil, aynı zamanda manevi bir yönelişi ve bir amaca doğru ilerlemeyi de ifade ettiğini belirtir. 'Zâhib' kelimesi, İbrahim'in Allah'a doğru olan manevi yolculuğunu, O'nun rızasını arayışını ve O'na teslimiyetini vurgular. Bu, bir 'yönelme' ve 'adanma' eylemidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Rab' kelimesinin 'terbiye eden, sahip olan, efendi' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbî' ifadesi, İbrahim'in Allah'ı kendi Rabbi olarak kabul etmesini, O'nun terbiyesi altında olduğunu ve O'na ait olduğunu vurgular. Bu, bir aidiyet ve teslimiyet ifadesidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'Rab' kelimesinin Allah için kullanıldığında, O'nun yaratma, rızık verme, terbiye etme ve yönetme gibi tüm sıfatlarını kapsadığını ifade eder. İbrahim'in 'Rabbî' demesi, Allah'ın kendisi üzerindeki mutlak otoritesini ve O'nun her şeyi kuşatan kudretini kabul ettiğini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici ve yönetici rolünü vurguladığını belirtir. İbrahim'in bu kelimeyi kullanması, Allah'ın kendisi için en üstün otorite olduğunu, O'nun himayesi altında olduğunu ve O'nun iradesine tabi olduğunu ifade eder. Bu, bir 'ilahî himaye' ve 'yönetim' algısıdır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hedâ' fiilinin 'yol göstermek, doğruya iletmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'se-yehdînî' ifadesi, İbrahim'in Allah'a olan güvenini ve O'nun kendisini doğru yola, yani tevhid inancına ve salih amellere yönlendireceğine olan inancını gösterir. Bu, bir 'ilahi rehberlik' talebi ve beklentisidir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'hidayet' kelimesinin hem maddi hem de manevi anlamda yol göstermeyi kapsadığını ifade eder. İbrahim'in bu sözü, Allah'ın kendisine hem dünyevi işlerinde hem de ahiret yolculuğunda doğru yolu göstereceğine olan itimadını yansıtır. Bu, bir 'kurtuluş' ve 'doğru istikamet' arayışıdır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hidayet' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına doğru yolu göstermesi, onları hakka ulaştırması anlamında kullanıldığını vurgular. İbrahim'in 'se-yehdînî' demesi, Allah'ın kendisine peygamberlik görevi için gerekli olan ilmi, hikmeti ve doğru yolu lütfedeceğine olan kesin inancını ifade eder. Bu, bir 'ilahi lütuf' ve 'aydınlanma' beklentisidir.