Kâlû eve lem teku te/tîkum rusulukum bilbeyyinât(i)(s) kâlû belâ(c) kâlû fed'û(k) vemâ du'âu-lkâfirîne illâ fî dalâl(in)
(Cehennem bekçileri) derler ki: "Size peygamberleriniz açık mucizeler getirmemiş miydi?" Onlar, "Evet, getirmişti" derler. (Bekçiler), "Öyleyse kendiniz yalvarın" derler. Şüphesiz kafirlerin duası boşunadır.
Bekçiler de: "Size peygamberleriniz mucizelerle gelmiyorlar mıydı?" diye sorarlar. Onlar: "Evet" derler. Bekçiler: "Öyle ise kendiniz dua edin" derler. Kâfirlerin duası ise hep çıkmazdadır.
Mü'min Suresi 50. ayet, kıyamet gününde cehennem bekçileri ile inkarcılar arasındaki diyaloğu aktarır. Ayet, peygamberlerin getirdiği 'beyyinât'ın reddedilmesinin ve inkarcıların 'duâ'sının 'dalâl' ile sonuçlanmasının dilbilimsel ve semantik derinliğini gözler önüne sermektedir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'رسل' (r-s-l) kökünden türeyen 'resul' kelimesini, 'bir şeyi bir yere göndermek' anlamıyla açıklar. Ayetteki 'rusuluküm' ifadesi, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermek için gönderdiği elçileri, yani peygamberleri ifade eder. Bu bağlamda, peygamberlerin görevi, ilahi mesajı insanlara ulaştırmaktır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'resul' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre resul, sadece bir haberci değil, aynı zamanda ilahi iradenin yeryüzündeki temsilcisidir. Ayetteki 'rusuluküm' ifadesi, inkarcıların, kendilerine gönderilen bu ilahi temsilcileri ve onların getirdiği mesajı reddetmelerine vurgu yapar.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'beyyinât' kelimesini 'açık deliller ve kanıtlar' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, peygamberlerin tebliğlerini destekleyen, doğruluğunu ispatlayan mucizeler ve apaçık ayetler kastedilir. Bu, inkarcıların, peygamberlerin getirdiği mesajın hakikatini gösteren somut kanıtlara rağmen inkar ettiklerini vurgular.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'beyyinât' kelimesinin mecazi anlamda 'açıklayıcı ve aydınlatıcı şeyler' olduğunu belirtir. Ayette, peygamberlerin getirdiği 'beyyinât', sadece mucizeler değil, aynı zamanda ilahi hakikatleri açıklayan ve insanları doğru yola sevk eden öğretileri de kapsar. Bu, inkarcıların sadece mucizeleri değil, aynı zamanda ilahi rehberliği de reddettiklerini gösterir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'beyyinât'ın Kur'an'da genellikle 'açık ve anlaşılır deliller, kanıtlar' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, peygamberlerin getirdiği 'beyyinât', inkarcıların inkarını mazur göstermeyecek kadar açık ve net olan hakikatleri ifade eder. Bu, ilahi mesajın anlaşılmaz olmadığına, aksine apaçık olduğuna işaret eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'دعو' (d-'-w) kökünü 'bir şeyi kendine doğru çekmek, çağırmak' olarak tanımlar. 'Duâ' ise, Allah'tan yardım istemek, O'na yalvarmak anlamına gelir. Ayetteki 'fed'û' emri, cehennem bekçilerinin inkarcılara, kendilerine yardım etmesi için Allah'a yalvarmalarını söylemesidir. Bu, inkarcıların dünyadayken reddettikleri Allah'a, çaresizlik içinde yönelme durumunu ifade eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'duâ'nın hem 'çağırmak' hem de 'yardım dilemek' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'fed'û' ifadesi, inkarcıların içinde bulundukları zor durumda, kendilerini kurtarması için bir güce yönelme ihtiyacını gösterir. Ancak bu yönelişin, dünyadayken yapılan inkar nedeniyle bir fayda sağlamayacağı vurgulanır.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'كفر' (k-f-r) kökünün temel anlamının 'örtmek' olduğunu belirtir. 'Kâfir', hakikati örten, gizleyen kişidir. Ayetteki 'el-kâfirîn' ifadesi, peygamberlerin getirdiği açık delilleri ve ilahi mesajı bile bile inkar eden, hakikati örtbas eden kimseleri ifade eder. Bu, onların ahiretteki çaresizliğinin dünyadaki inkar ve nankörlüklerinin bir sonucu olduğunu gösterir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da sadece inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük ve ilahi rehberliği reddetme anlamlarını da taşıdığını vurgular. Ayetteki 'el-kâfirîn' ifadesi, bu geniş anlam yelpazesini kapsar; yani hem Allah'ın varlığını ve birliğini inkar edenleri hem de O'nun lütuflarına karşı nankörlük edenleri ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ضلل' (d-l-l) kökünü 'doğru yoldan sapmak, kaybolmak' olarak açıklar. Ayetteki 'fî dalâl' ifadesi, inkarcıların dualarının boşuna olduğunu, hiçbir fayda sağlamayacağını belirtir. Bu, onların dünyadaki sapkınlıklarının bir sonucu olarak, ahiretteki dualarının da hedefine ulaşamayacağını, boşa gideceğini vurgular.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'dalâl' kelimesinin Kur'an'da hem 'doğru yoldan sapma' hem de 'kaybolma, zayi olma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ du'âü'l-kâfirîne illâ fî dalâl' ifadesi, inkarcıların dualarının kaybolup gideceğini, yani kabul edilmeyeceğini ve hiçbir sonuç vermeyeceğini ifade eder. Bu, onların umutsuz durumlarının bir göstergesidir.