Mü'min Sûresi 78. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'irsâl' kelimesinin 'bir şeyi bir yöne doğru serbest bırakmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'erselnâ' fiili, Allah'ın peygamberleri (rusul) insanlara hidayet rehberi olarak göndermesini, yani onları belirli bir görevle serbest bırakmasını ifade eder. Bu, peygamberlerin kendi iradeleriyle değil, ilahi bir emirle hareket ettiklerini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'risâlet' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. 'Erselnâ' fiili, Allah'ın insanlıkla iletişim kurma ve onlara mesajını ulaştırma yöntemini, yani peygamberler aracılığıyla vahiy gönderme eylemini vurgular. Bu, Allah'ın insanlığa karşı olan lütfunun ve rehberliğinin bir tezahürüdür.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'resul' kelimesinin 'gönderilen' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerini tebliğ eden peygamberler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'rusulen' ifadesi, bu elçilerin çokluğunu ve Allah'ın her ümmete bir uyarıcı gönderdiği ilkesini pekiştirir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'resul' kelimesinin 'risalet' görevini üstlenen kişi olduğunu ve bu görevin Allah'tan gelen mesajı insanlara ulaştırmak olduğunu açıklar. Ayetteki 'rusulen' kelimesi, bu elçilerin ilahi bir yetkiyle donatılmış olduklarını ve tebliğ ettikleri şeylerin kendi sözleri değil, Allah'ın kelamı olduğunu ima eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kassa' fiilinin 'bir şeyin izini takip etmek' ve buradan hareketle 'bir haberi veya kıssayı adım adım anlatmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'nakşuş' ve 'lem nakşuş' ifadeleri, Allah'ın peygamberlerin kıssalarını Hz. Muhammed'e (s.a.v.) ya anlattığını ya da anlatmadığını, yani bu bilginin kaynağının yalnızca Allah olduğunu vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'kass'ın 'bir şeyin ardı sıra gitmek' ve 'haber vermek' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, peygamberlerin hayat hikayelerinin ve tebliğlerinin bir kısmının Hz. Peygamber'e vahyedildiğini, bir kısmının ise ilahi hikmet gereği bildirilmediğini, dolayısıyla bilginin mutlak kaynağının Allah olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'âyet' kelimesinin 'açık alamet, işaret' anlamına geldiğini ve Kur'an'da hem Allah'ın kudretini gösteren evrensel işaretler hem de peygamberlerin doğruluğunu ispatlayan mucizeler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'bi-âyetin' ifadesi, peygamberlerin kendi başlarına mucize getirme yetkilerinin olmadığını, her mucizenin ancak Allah'ın izniyle gerçekleştiğini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'âyet' kavramının Kur'an'da çok yönlü bir anlam taşıdığını ve bu ayette özellikle peygamberlerin risaletini tasdik eden, insan aklının ötesindeki olağanüstü olayları ifade ettiğini belirtir. Bu, mucizelerin ilahi iradenin bir tecellisi olduğunu ve peygamberlerin sadece birer aracı olduğunu açıkça ortaya koyar.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'izn' kelimesinin 'müsaade etmek, izin vermek' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle Allah'ın bir şeye onay vermesi veya takdir etmesi bağlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'bi-iznillâh' ifadesi, hiçbir peygamberin kendi başına bir mucize gösteremeyeceğini, her mucizenin ancak Allah'ın mutlak iradesi ve izniyle meydana geldiğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'izn'in 'bir şeyin gerçekleşmesine dair ilahi ruhsat' olduğunu ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, peygamberlerin mucizelerinin kaynağının kendileri değil, Allah olduğunu, dolayısıyla mucizelerin Allah'ın kudretinin bir göstergesi olduğunu ve peygamberlerin sadece bu kudretin tecellisine vesile olduklarını açıklar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'butlân' kelimesinin 'bir şeyin faydasız ve geçersiz olması' anlamına geldiğini belirtir. 'Mubtılûn' ise batıl olanı savunan, hakikati reddeden ve çabaları boşa giden kimselerdir. Ayetteki kullanımı, ilahi hüküm geldiğinde, batıl üzere olanların tüm çabalarının anlamsız kalacağını ve hüsrana uğrayacaklarını ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'batıl' kavramının Kur'an'da 'hakkın zıddı' olarak kullanıldığını ve 'mubtılûn'un ise batılı benimseyen, onu yayan ve hakka karşı çıkan kimseleri ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'hasira' (hüsrana uğradı) fiiliyle birlikte kullanılması, bu kişilerin dünya ve ahiretteki akıbetlerinin kötü olacağını, çabalarının sonuçsuz kalacağını vurgular.