Duhân Sûresi 15. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Keşf kelimesi, bir şeyin üzerindeki örtüyü kaldırmak, gizli olanı açığa çıkarmak anlamına gelir. Ayetteki 'kâşifû' ifadesi, Allah'ın üzerlerindeki azap örtüsünü kaldıracağını, yani azabı gidereceğini ifade eder. Bu, geçici bir rahatlama vaadidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Keşf, burada 'izâle' (giderme) anlamında kullanılmıştır. Allah'ın azabı kaldırması, mecazi olarak üzerlerindeki sıkıntıyı gidermesi demektir. Bu, bir nevi imtihanın hafifletilmesi olarak anlaşılabilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Keşf kökünden türeyen kelimeler, genellikle bir şeyin görünür hale gelmesi, açığa çıkması veya bir engelin ortadan kalkması anlamlarını taşır. Ayetteki kullanımı, ilahi bir müdahale ile azabın geçici olarak ortadan kaldırılmasını ifade eder, ancak bu durum kalıcı bir kurtuluş değildir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Azap, bedene veya ruha verilen acı, sıkıntı ve cezadır. Ayetteki 'el-azâb' ifadesi, müşriklerin yaşadığı kıtlık ve kuraklık gibi dünyevi sıkıntıları veya ahiretteki ilahi cezayı kapsayabilir. Allah'ın bu azabı kaldırması, onlara bir mühlet vermesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Azap, bir şeyi tatlı ve lezzetli olmaktan alıkoyan şeydir. Bu bağlamda, insanı rahatlıktan ve huzurdan alıkoyan her türlü sıkıntı ve cezayı ifade eder. Ayetteki azap, Allah'ın inkarcılara yönelik bir müeyyidesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'azâb' kavramı, genellikle Allah'ın gazabının bir tezahürü olarak, hem dünyevi sıkıntıları (kıtlık, savaş vb.) hem de ahiretteki cehennem azabını ifade eder. Bu ayetteki azap, Mekkelilerin yaşadığı kıtlık ve açlık gibi somut bir sıkıntıya işaret etmektedir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Kalîl, azlık ifade eden bir sıfattır. Ayetteki 'kalîlen' zarfı, azabın kaldırılma süresinin kısa olacağını, yani bu durumun geçici bir rahatlama olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın onlara verdiği mühletin sınırlı olduğunu gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Kalîl, hem nicelik hem de nitelik açısından azlığı ifade edebilir. Burada zaman zarfı olarak kullanılmış olup, azabın kaldırılmasının kısa bir müddetle sınırlı olduğunu belirtir. Bu, insanların nankörlüklerine geri dönecekleri beklentisini pekiştirir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Avd kelimesi, bir şeyin eski haline dönmesi, tekrar etmesi anlamına gelir. Ayetteki 'âidûn' ifadesi, azap kaldırıldıktan sonra insanların eski inkarcılıklarına, küfür ve isyanlarına geri döneceklerini bildirir. Bu, onların tabiatlarındaki nankörlüğü ve imandan yüz çevirme eğilimini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Avd, bir durumdan başka bir duruma geçip tekrar eski duruma dönmektir. Ayetteki kullanımı, müşriklerin azap kalkınca tevbe etmeyip, eski küfür ve isyan hallerine döneceklerini kesin bir dille ifade eder. Bu, ilahi bilginin bir beyanıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Avd, bir şeyin başlangıç noktasına veya önceki haline geri dönmesidir. 'İnneküm âidûn' ifadesi, Allah'ın azabı kaldırmasına rağmen, onların bu lütfu takdir etmeyip, eski kötü amellerine ve inkarcılıklarına geri döneceklerini kesin bir şekilde belirtir. Bu, insan tabiatındaki değişmez bir eğilime işaret eder.