Duhân Sûresi 16. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'batş' kelimesini 'bir şeyi kuvvetle yakalamak, şiddetle tutmak' olarak açıklar. Ayetteki 'nebṭişu' fiili, Allah'ın inkarcıları büyük bir güç ve şiddetle cezalandıracağını, onların kaçışına imkan tanımayacağını belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'batş'ı 'azap' ve 'intikam' anlamında kullanır. Ayetteki 'nebṭişu' ifadesi, Allah'ın düşmanlarına karşı uygulayacağı azabın mecazi olarak bir 'yakalama' ve 'vurma' eylemi olduğunu, bunun da ilahi intikamın bir tezahürü olduğunu gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'el-batşetu' kelimesini 'bir defalık şiddetli yakalama veya vurma' olarak açıklar. Ayetteki 'el-batşete' ifadesi, Allah'ın inkarcılara uygulayacağı cezanın tekil, büyük ve kesin bir darbe olacağını, bu darbenin tüm geçmiş günahların karşılığı olacağını vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'batş'ın masdar-ı merre (bir defalık eylem bildiren masdar) formu olan 'el-batşete'nin, eylemin büyüklüğünü ve şiddetini pekiştirdiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın cezasının sıradan bir eylem değil, azametli ve yıkıcı bir müdahale olduğunu gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'kübrâ' kelimesini 'en büyük, en yüce, en azametli' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-kübrâ' sıfatı, 'batş'ın (yakalama/cezalandırma) sıradan bir eylem olmadığını, aksine Allah'ın kudretinin ve adaletinin en büyük tecellilerinden biri olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'kebîr' ve türevlerinin genellikle ilahi kudretin ve azametin bir göstergesi olarak kullanıldığını belirtir. 'El-kübrâ' ifadesi, Allah'ın bu cezalandırma eyleminin insan idrakinin ötesinde bir büyüklüğe sahip olduğunu ve sonuçlarının çok ağır olacağını ima eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'intikam' kelimesini 'bir suçun karşılığını vermek, cezalandırmak' olarak açıklar. Ayetteki 'müntekimûn' ifadesi, Allah'ın adaletinin tecelli edeceğini ve inkarcıların yaptıklarının karşılığını mutlaka göreceklerini kesin bir dille belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'intikam'ın 'birine yapılan kötülüğün cezasını vermek' olduğunu ve bunun Allah için kullanıldığında 'adaletle cezalandırma' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'müntekimûn' kelimesi, Allah'ın intikamının keyfi değil, adalete dayalı ve hak edilmiş bir ceza olduğunu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'intikam' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi adaletin bir yönü olarak ele alındığını ve Allah'ın 'Müntekim' isminin, zulme uğrayanların hakkını alması ve zalimleri cezalandırması anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'müntekimûn' ifadesi, Allah'ın vaadinin kesinliğini ve adaletin er ya da geç tecelli edeceğini gösterir.