Muhammed Sûresi 28. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'teba' (تبع) kökünü bir şeyin izini takip etmek, peşinden gitmek olarak açıklar. Ayetteki 'ittebeû' (اتبعوا) fiili, onların Allah'ın gazabına yol açan şeylerin peşinden gitmelerini, onlara tabi olmalarını ve bu eylemleri benimsemelerini ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir takip değil, aynı zamanda fikri ve ahlaki bir uyumu da içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ittebeû' fiilini mecazi anlamda 'benimsediler, kabul ettiler' şeklinde yorumlar. Ayetteki bağlamda, Allah'ı gazaplandıran şeylere uymak, o şeylerin hükümlerini veya etkilerini kabul etmek ve onlara göre hareket etmek anlamına gelir. Bu, onların bilinçli bir tercihini ve iradi bir yönelişini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'saht' (سخط) kelimesini rızanın zıttı olarak tanımlar ve bir şeyden hoşnut olmama, öfkelenme hali olarak açıklar. 'Eshaṭa' (أسخط) fiili ise birini gazaplandırmak, öfkesini celbetmek demektir. Ayetteki kullanımı, onların işlerinin Allah'ın rızasına aykırı olduğunu ve O'nun gazabını çeken eylemler olduğunu vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'saht' kelimesinin şiddetli bir hoşnutsuzluk ve öfke halini ifade ettiğini belirtir. Ayette 'esḫaṭa' fiili, onların Allah'ın gazabını gerektiren fiilleri işlediklerini ve bu fiillerin Allah katında kabul görmediğini, aksine O'nun hoşnutsuzluğunu kazandığını açıkça ortaya koyar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'kerh' (كره) kelimesini bir şeyi istememek, ondan hoşlanmamak olarak tanımlar. 'Kerihû' (كرهوا) fiili, onların Allah'ın rızasına karşı içsel bir nefret ve hoşnutsuzluk beslediklerini gösterir. Bu, sadece bir eylemi yapmamak değil, aynı zamanda o eylemin kendisinden veya sonucundan tiksinmek anlamına gelir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kerh' kavramının Kur'an'da genellikle bir şeye karşı duyulan derin bir antipatiyi, hatta nefreti ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kerihû rıdvânehû' ifadesi, onların Allah'ın rızasını elde etme arzusundan yoksun olduklarını, hatta bu rızaya karşı bir düşmanlık beslediklerini ve bu durumun onların manevi durumlarının bir göstergesi olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'rıdvân' (رضوان) kelimesini 'rıza'nın (رضا) mübalağalı şekli olarak açıklar ve tam bir hoşnutluk, memnuniyet anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'rıdvânehû' ifadesi, Allah'ın kullarından tam anlamıyla razı olmasını, onların amellerini ve hallerini beğenmesini ifade eder. Onların bu rızadan hoşnut olmamaları, Allah ile aralarındaki derin kopukluğu gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'rıdvân'ı Allah'ın kulundan hoşnut olması ve ona lütufta bulunması olarak tanımlar. Ayetteki 'kerihû rıdvânehû' ifadesi, onların Allah'ın kendilerinden razı olmasını istemediklerini, hatta bu duruma karşı bir nefret beslediklerini ve bu durumun onların amellerinin boşa çıkmasının temel nedenlerinden biri olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'habat' (حبط) kelimesini bir şeyin etkisini kaybetmesi, boşa gitmesi olarak açıklar. 'Ahbaṭa' (أحبط) fiili ise bir şeyi boşa çıkarmak, geçersiz kılmak demektir. Ayetteki kullanımı, onların Allah'ı gazaplandıran şeylere uymaları ve rızasından hoşlanmamaları sebebiyle, yaptıkları tüm amellerin Allah katında hiçbir değerinin kalmadığını ve karşılıksız kaldığını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ihbât' (إحباط) kelimesini bir amelin sevabının yok olması, geçersiz hale gelmesi olarak açıklar. Ayetteki 'fe-ahbaṭa a'mâlehüm' ifadesi, Allah'ın onların amellerini, yaptıkları kötü tercihler ve rızasına karşı duruşları nedeniyle tamamen hükümsüz kıldığını, bu amellerin ahirette kendilerine hiçbir fayda sağlamayacağını belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'amel' (عمل) kelimesini bir iradeye dayalı olarak yapılan her türlü fiil olarak tanımlar. Ayetteki 'a'mâlehüm' (أعمالهم) ifadesi, onların dünyada yaptıkları tüm iyi veya kötü işleri, çabaları ve eylemleri kapsar. Ancak bu ameller, Allah'ın gazabına yol açan ve rızasına karşı duran tutumları nedeniyle boşa çıkarılmıştır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'amel' kavramının Kur'an'da genellikle insanın iradi olarak gerçekleştirdiği, karşılığında sevap veya günah kazanacağı fiilleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, 'a'mâlehüm' onların dünyevi çabalarını ve ibadetlerini de kapsar, ancak bu çabaların, Allah'ın rızasına aykırı tutumları nedeniyle ahirette bir değer taşımayacağı vurgulanır.