Mâide Sûresi 33. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-R-B kökü, 'harp' (savaş) ve 'harbî' (savaşçı) kelimelerinin türediği bir köktür. Râgıb, 'muharabe' fiilini, düşmanlık ve çatışma eylemi olarak tanımlar. Ayetteki 'yuhâribûne' ifadesi, sadece fiziki bir savaşı değil, aynı zamanda Allah'ın hükümlerine ve Peygamber'in sünnetine karşı gelmeyi, onlara düşmanlık beslemeyi de kapsayan geniş bir anlam taşır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'Allah'a savaş açmak' ifadesini mecazi bir anlatım olarak değerlendirir. Ona göre bu, Allah'ın emirlerine karşı gelmek, O'nun koyduğu sınırları çiğnemek ve yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak demektir. Ayetteki kullanım, bu mecazi anlamı pekiştirerek, Allah'ın dinine ve düzenine karşı çıkanları hedef almaktadır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'harb' kavramının Kur'an'daki kullanımını incelerken, sadece askeri çatışmaları değil, aynı zamanda ideolojik ve ahlaki karşıtlıkları da içerdiğini belirtir. 'Yuhâribûne' fiili, Allah'ın iradesine ve Peygamber'in tebliğine karşı çıkan, toplumsal düzeni bozan her türlü eylemi ifade eder. Bu, Kur'an'ın genel ahlaki ve hukuki çerçevesi içinde değerlendirilmelidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): F-S-D kökü, 'fesad' (bozgunculuk) ve 'ifsad' (bozmak) kelimelerinin temelini oluşturur. Râgıb, fesadı, bir şeyin itidalden çıkması, bozulması ve faydasız hale gelmesi olarak tanımlar. Ayetteki 'fesâden' kelimesi, yeryüzünde düzeni bozan, güvenliği tehdit eden ve toplumsal huzuru ortadan kaldıran her türlü eylemi kapsar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'fesad' kelimesini, yeryüzünde işlenen günahlar, zulümler ve haksızlıklar olarak açıklar. Ona göre bu, Allah'ın koyduğu düzeni bozmak ve insanlara zarar vermek demektir. Ayetteki bağlamda, 'fesad' kavramı, Allah ve Resulüne karşı savaş açanların eylemlerinin doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan toplumsal yıkımı ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'fesad' kavramının Kur'an'daki geniş anlam yelpazesine dikkat çeker. Maddi ve manevi her türlü bozulmayı, yıkımı ve düzensizliği ifade eder. Ayetteki 'fesâden' kelimesi, sadece fiziki tahribatı değil, aynı zamanda ahlaki çöküntüyü ve toplumsal yozlaşmayı da içeren kapsamlı bir bozgunculuk halini anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): C-Z-Y kökü, 'cezâ' (karşılık) ve 'mücâzât' (karşılık vermek) kelimelerinin temelini oluşturur. Râgıb, cezayı, bir fiilin karşılığı olarak verilen şey, ister iyi ister kötü olsun, olarak tanımlar. Ayetteki 'cezâü' kelimesi, Allah ve Resulüne karşı savaş açanların ve fesat çıkaranların hak ettikleri dünyevi ve uhrevi karşılığı ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'cezâ' kavramını, bir fiilin sonucunda ortaya çıkan hüküm veya karşılık olarak açıklar. Bu karşılık, fiilin niteliğine göre olumlu veya olumsuz olabilir. Ayetteki 'cezâü' kelimesi, işlenen suçların ağırlığına uygun olarak belirlenmiş, caydırıcı ve adil bir karşılığı ifade etmektedir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-Z-Y kökü, 'hızy' (rezillik) ve 'ihzâ' (rezil etmek) kelimelerinin türediği bir köktür. Râgıb, hızy'ı, bir kişinin aşağılanması, hor görülmesi ve utanç duyması olarak tanımlar. Ayetteki 'hızyun' kelimesi, Allah ve Resulüne karşı savaş açanların dünyada karşılaşacakları toplumsal dışlanmayı, itibar kaybını ve utanç verici durumu ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'hızy' kelimesini, dünyada yaşanan zillet ve aşağılanma olarak açıklar. Bu, kişinin toplum nezdindeki değerini kaybetmesi ve hor görülmesidir. Ayetteki kullanım, işlenen suçların sadece uhrevi değil, aynı zamanda dünyevi sonuçları olduğunu ve bu suçluların toplumda bir utanç kaynağı haline geleceğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): A-Z-B kökü, 'azab' (ceza, işkence) kelimesinin temelini oluşturur. Râgıb, azabı, kişinin rahatını bozan, elem veren ve acı çektiren şey olarak tanımlar. Ayetteki 'azâbun azîmun' ifadesi, ahiretteki cezanın büyüklüğünü, şiddetini ve sürekliliğini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'azab' kelimesini, Allah'ın kullarına isyan etmeleri ve günah işlemeleri karşılığında verdiği elem verici karşılık olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, 'azâbun azîmun' ifadesi, Allah ve Resulüne karşı savaş açanların ve fesat çıkaranların ahirette karşılaşacakları en şiddetli ve büyük cezayı ifade eder.