Mâide Sûresi 90. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hamr' kelimesinin kök anlamının 'örtmek' olduğunu belirtir. Bu bağlamda 'hamr', aklı örten, gizleyen ve işlevsiz hale getiren içkiyi ifade eder. Ayetteki kullanımı, aklı örterek insanı doğru düşünceden alıkoyan ve şeytanın vesveselerine açık hale getiren maddeye işaret eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'hamr' kelimesini 'sarhoş eden şey' olarak açıklar. Ayetteki 'el-hamr' ifadesi, genel olarak sarhoş edici tüm içecekleri kapsar ve bunların şeytanın amellerinden biri olarak nitelendirilmesi, akıl sağlığını bozucu etkisine vurgu yapar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'meysir' kelimesinin 'kolaylık' kökünden geldiğini ve cahiliye döneminde develerin etini paylaşmak için kullanılan fal okları gibi şans oyunlarını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, haksız kazanç sağlayan ve toplumsal huzursuzluğa yol açan her türlü kumarı kapsar.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'meysir'i 'kolayca elde edilen şey' olarak tanımlar ve bunun kumarın bir türü olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, emek ve çaba olmaksızın başkasının malını ele geçirme amacı güden her türlü şans oyununun şeytan işi bir pislik olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rics' kelimesinin 'pislik, kirlilik' anlamına geldiğini ve hem maddi hem de manevi pislikler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'rics' ifadesi, içki, kumar, putlar ve fal oklarının sadece haram olmakla kalmayıp, aynı zamanda manevi olarak da iğrenç ve kirli olduğunu, insan ruhunu ve toplumu ifsat ettiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'rics' kavramının Kur'an'da genellikle 'kirlilik, pislik' anlamında kullanıldığını ve bu kirliliğin sadece fiziksel değil, aynı zamanda ahlaki ve ruhsal bir kirlilik olduğunu ifade eder. Ayetteki 'rics' kelimesi, yasaklanan eylemlerin Allah katında kabul edilemez ve insan fıtratına aykırı olduğunu gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'ictinâb' kelimesinin 'bir şeyden yan durmak, uzaklaşmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fec-tenibûhu' emri, müminlerin bu yasaklanan şeylerden kesinlikle uzak durmaları, onlara yaklaşmamaları ve hayatlarından tamamen çıkarmaları gerektiğini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ictinâb'ın 'bir şeyden tamamen ayrılmak ve uzaklaşmak' manasına geldiğini vurgular. Ayetteki bu emir, sadece yapmamakla kalmayıp, bu kötü alışkanlıkların ve putperestlik unsurlarının çevresinden dahi uzak durulması gerektiğini, böylece şeytanın vesveselerine karşı bir kalkan oluşturulmasını öğütler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'felâh' kelimesinin 'bir şeyi yarmak, açmak' kökünden geldiğini ve mecazi olarak 'zorlukları aşarak başarıya ulaşmak, kurtuluşa ermek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tüflihûn' ifadesi, yasaklardan kaçınmanın sonucunda elde edilecek olan dünya ve ahiret saadetini, gerçek kurtuluşu ve başarıyı müjdelemektedir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'felâh' kavramının Kur'an'da 'nihai kurtuluş, mutlak başarı' anlamında kullanıldığını ve bu kurtuluşun genellikle Allah'ın emirlerine uymakla ilişkilendirildiğini ifade eder. Ayetteki 'tüflihûn' kelimesi, içki, kumar, putlar ve fal oklarından uzak durmanın, müminleri Allah'ın rızasına ve dolayısıyla gerçek saadete ulaştıracak bir yol olduğunu gösterir.