Necm Sûresi 3. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): N-t-q kökünden türeyen 'nutk', sesli harflerle anlamlı bir söz söylemek demektir. Ayetteki 'yenṭıḳu' fiili, Peygamber'in ağzından çıkan her sözün, sıradan bir konuşma olmayıp, ilahi bir mesaj taşıdığını belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'yenṭıḳu' kelimesini 'yetezellefu' (konuşur, ifade eder) olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Peygamber'in konuşmasının, kendi iradesiyle değil, bir dış etkenle (vahiy) gerçekleştiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nutk' kavramının Kur'an'daki kullanımının, sadece ses çıkarmak değil, aynı zamanda anlamlı ve hikmetli söz söylemek anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette 'yenṭıḳu', Peygamber'in sözlerinin ilahi bir hikmetle dolu olduğunu ve rastgele olmadığını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-v-y kökünden türeyen 'hevâ', nefsin arzu ve eğilimlerini ifade eder. Genellikle kötüye meyilli istekler için kullanılır. Ayetteki 'ani'l-hevâ', Peygamber'in sözlerinin kişisel arzu ve heveslerden bağımsız olduğunu, dolayısıyla sübjektif olmadığını vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hevâ' kelimesini 'şehvet' (arzu) ve 'meyl' (eğilim) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in konuşmasının kendi kişisel istekleri veya eğilimleri doğrultusunda olmadığını, aksine ilahi bir yönlendirme ile gerçekleştiğini belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hevâ'nın bazen iyi, bazen kötü anlamda kullanılabileceğini, ancak Kur'an'da genellikle kötüye meyilli arzu ve hevesler için kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'ani'l-hevâ', Peygamber'in sözlerinin kişisel zaaflardan veya yanlış eğilimlerden arınmış olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'hevâ' kavramının Kur'an'da genellikle 'doğru yoldan sapma' veya 'kişisel arzuya uyma' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'ani'l-hevâ' ifadesi, Peygamber'in sözlerinin bu tür sübjektif ve yanıltıcı eğilimlerden tamamen uzak olduğunu, dolayısıyla mutlak bir hakikat taşıdığını vurgular.