Necm Sûresi 30. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'بلاغ' kelimesinin bir şeye ulaşmak, son noktasına varmak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'مَبْلَغُهُم' ifadesi, onların ilimdeki son sınırını, erişebildikleri en üst seviyeyi ifade eder. Bu, onların bilgisinin sınırlı olduğunu ve ötesine geçemeyeceklerini vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'بلغ' fiilinin bir şeye varmak, ona erişmek anlamında kullanıldığını belirtir. 'مَبْلَغُهُم' ise onların ilimden ulaştıkları son noktayı, yani ilimlerinin nihayetini ifade eder. Bu, onların bilgisinin sınırlı ve eksik olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'علم' kelimesini bir şeyi olduğu gibi idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'الْعِلْمِ' ise insanların sahip olduğu, sınırlı ve eksik olan bilgiyi ifade eder. Bu, Allah'ın ilmiyle karşılaştırıldığında insan bilgisinin ne kadar yetersiz olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'ilm' kavramının genellikle Allah'a nispet edildiğinde mutlak ve kuşatıcı bir bilgiye işaret ettiğini, insanlara nispet edildiğinde ise sınırlı ve eksik bir bilgiye delalet ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'الْعِلْمِ' insanlara atfedilen sınırlı bilgiyi ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'علم' kelimesinin bir şeyi hakikatiyle bilmek ve idrak etmek olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda ise bu bilgi, müşriklerin veya genel olarak insanların dünya hayatına dair sınırlı ve yüzeysel bilgilerini ifade eder, ahiret ve gayb bilgisi dışındadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ضَلَّ' fiilinin doğru yoldan ayrılmak, hakikatten uzaklaşmak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'مَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ' ifadesi, Allah'ın belirlediği doğru yoldan sapan, şaşıran ve hakikatten uzaklaşan kimseleri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ضلال' kelimesinin doğru yoldan sapmak, hedeften şaşmak olduğunu açıklar. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın yolundan ayrılan, hakikatten uzaklaşan ve bu sapıklığı kendi sınırlı bilgileriyle meşrulaştırmaya çalışanları ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle hidayetin zıttı olarak, doğru yoldan sapma, şaşkınlık ve hakikatten uzaklaşma anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ضَلَّ' fiili, Allah'ın mutlak ilmi karşısında insanların kendi sınırlı bilgileriyle düştükleri sapkınlığı vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'هداية' kelimesinin lütuf ve incelikle doğru yola iletmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'مَنِ ٱهْتَدَىٰ' ifadesi, Allah'ın rehberliğiyle doğru yolu bulan, hakikate ulaşan ve bu sayede kurtuluşa eren kimseleri ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'هداية' kelimesinin doğru yolu göstermek ve ona ulaştırmak anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'اهْتَدَىٰ' fiili, Allah'ın ilmiyle doğru yolu bulan ve bu yolda sebat eden kişileri tanımlar, bu da Allah'ın her şeyi kuşatan ilminin bir tecellisidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'hidayet' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi ve onları bu yola iletmesi anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'اهْتَدَىٰ' fiili, Allah'ın mutlak ilmi sayesinde kimin doğru yolu bulduğunu bildiğini vurgular.