Rahmân Sûresi 73. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'âlâ' kelimesini 'nimet' ve 'kudret eseri' olarak açıklar. Bu ayetteki kullanımıyla, Allah'ın yaratılışta ve yaşamda ortaya koyduğu, hem insan hem de cinler için açıkça görülebilen lütufları ve kudret delillerini ifade eder. Bu, sadece maddi faydaları değil, aynı zamanda varoluşun kendisi gibi büyük nimetleri de kapsar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'âlâ' kelimesini 'nimetler' ve 'güç, kudret' anlamlarında kullanır. Ayetteki bağlamda, Rabbin her iki muhatap grubuna (insanlar ve cinler) yönelik olarak sergilediği, inkârı mümkün olmayan açık lütufları ve kudret nişanelerini ifade eder. Bu, aynı zamanda Allah'ın gücünün ve cömertliğinin bir göstergesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'nimet' kavramının sadece maddi faydaları değil, aynı zamanda Allah'ın insanlara ve cinlere bahşettiği varoluşsal lütufları ve ilahi işaretleri de içerdiğini belirtir. 'Âlâ' kelimesi, bu geniş anlamıyla, Rabbin yaratılışındaki mükemmelliği ve cömertliğini vurgulayarak, muhatapların şükretmesini gerektiren her türlü lütfu kapsar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Rab' kelimesini 'terbiye eden, ıslah eden, sahip olan, yöneten' olarak tanımlar. 'Rabbikümâ' ifadesi, Allah'ın hem insanları hem de cinleri yaratan, besleyen, eğiten ve işlerini idare eden mutlak otorite olduğunu belirtir. Bu, O'nun nimetlerinin kaynağı ve bu nimetlere karşı sorumluluğun dayanağıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'Rab' kelimesinin 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'Rabbikümâ' kullanımı, Allah'ın insan ve cin âlemlerinin her türlü ihtiyacını karşılayan, onları terbiye eden ve üzerlerinde tam bir tasarrufa sahip olan yegâne varlık olduğunu vurgular. Bu, nimetlerin O'ndan geldiğini ve O'na ait olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'Rab' kavramının, Allah'ın yaratıcı, besleyici, koruyucu ve yönetici rolünü kapsayan merkezi bir kavram olduğunu belirtir. 'Rabbikümâ' ifadesi, Allah'ın insan ve cin toplulukları üzerindeki bu mutlak egemenliğini ve onlara karşı olan sürekli ilgisini vurgulayarak, nimetlerin kaynağının ve bu nimetlere karşı şükür borcunun temelini oluşturur.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kezzebe' fiilini 'yalanlamak, inkâr etmek' olarak açıklar. Bu ayetteki 'tükezzibân' kullanımı, Allah'ın açıkça görülen ve sayısız olan nimetlerini, delillerini ve kudretini bile bile reddetme, inkâr etme eylemini ifade eder. Bu, sadece sözlü bir yalanlama değil, aynı zamanda kalben ve fiilen bu nimetlerin değerini küçümseme veya görmezden gelme anlamını da taşır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'tekzîb'in 'bir şeyi yalan saymak, doğru olmadığını iddia etmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'tükezzibân' fiili, Rabbin apaçık nimetlerine rağmen, insan ve cinlerin bu nimetlerin ilahi kökenini veya değerini inkâr etme eğilimini kınayıcı bir üslupla ifade eder. Bu, aynı zamanda şükürsüzlüğün ve nankörlüğün bir göstergesidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kezb' kökünün 'gerçeğe aykırı beyanda bulunmak' anlamını taşıdığını ve 'tekzîb'in ise 'bir şeyi yalan saymak, inkâr etmek' olduğunu belirtir. 'Tükezzibân' fiili, Rahmân Suresi'nin genel bağlamında, Allah'ın yaratılışındaki ve rızıklandırmasındaki açık delillere rağmen, bu delilleri ve nimetleri görmezden gelerek veya reddederek Allah'ın varlığını ve birliğini inkâr etme eylemini ifade eder.