Eferaeytumu-nnâra-lletî tûrûn(e)
Tutuşturduğunuz ateşe ne dersiniz?!
Yaktığınız ateşi gördünüz mü?
Vâkıa Suresi'nin 71. ayeti, insanın ateşi yakma eylemi üzerinden Allah'ın yaratma kudretine dikkat çekmektedir. Ayet, 'ateş' ve 'yakmak' fiilleri etrafında dönerek, bu eylemin ardındaki ilahi yaratılışı sorgulamaktadır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'رأى' fiilinin hem gözle görme (rü'yet-i basariyye) hem de kalple idrak etme, düşünme (rü'yet-i kalbiyye) anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, muhatapların ateşi yakma eylemini gözlemlemeleri ve bu eylemin ardındaki yaratıcı gücü idrak etmeleri yönünde bir sorgulamadır.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'أفرأيتم' ifadesinin Kur'an'da sıkça 'اخبروني' (bana haber verin) veya 'أعلموني' (bana bildirin) anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu, sadece görme değil, aynı zamanda bir bilgi ve idrak talebini içerir ki, ayetteki bağlamda 'yaktığınız ateşi kim yarattı, söyleyin' anlamını pekiştirir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'نار' kelimesinin 'nur' (ışık) kökünden geldiğini ve yakıcı, aydınlatıcı özelliğe sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'nâr', insanların günlük hayatta kullandığı, odunla yakılan somut ateşi ifade eder ve bu ateşin yaratılışına dikkat çekilir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'nâr' kelimesinin hem dünyevi ateşi hem de ahiretteki cehennem ateşini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, insanın kontrol edebildiği, ancak yaratılışını idrak edemediği dünyevi ateşe odaklanarak, Allah'ın yaratma kudretini vurgular.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'أورى النار' ifadesinin 'ateşi yaktı, tutuşturdu' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'تُورُونَ' kelimesi, insanların kuru ağaç dallarını birbirine sürterek veya çakmak taşı kullanarak ateş çıkarma eylemini ifade eder.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'ورى' fiilinin 'gizli olanı ortaya çıkarmak' anlamını da taşıdığını belirtir. Bu bağlamda, ağacın içinde gizli olan ateşi ortaya çıkarma eylemi kastedilir ve bu eylemin ardındaki yaratılış mucizesine işaret edilir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ورى' kökünün 'ateş yakmak, tutuşturmak' anlamının yanı sıra, 'gizli olanı açığa çıkarmak' anlamını da içerdiğini vurgular. Ayetteki 'tûrûn' kelimesi, insanların ağaçtan ateşi 'çıkarması' eylemini ifade ederek, bu eylemin aslında var olan bir potansiyeli açığa çıkarma olduğunu ve bu potansiyeli var edenin Allah olduğunu düşündürmeyi amaçlar.
Vâkı'a Sûresi
ءَاَنْتُمْ اَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَٓا اَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُ۫نَ ﴿٧٢﴾