Ve ashâbu-lmeş-emeti mâ ashâbu-lmeş-eme(ti)
Kötülüğe batanlara gelince; ne mutsuz kimselerdir!
Solun adamları ise ne uğursuzdurlar onlar!
Bu ayet, kıyamet gününde insanların üç sınıfa ayrılmasından bahseden Vâkıa Suresi'nin bir parçasıdır. Özellikle 'ashâbu'l-meş'eme' kavramı üzerinden, amel defterleri soldan verilenlerin durumunu ve akıbetini vurgulamaktadır. Ayet, bu grubun kimler olduğunu ve karşılaşacakları durumu retorik bir soruyla pekiştirerek dikkat çekmektedir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sahib kelimesi, bir şeyle sürekli beraber olan, ona eşlik eden veya onunla ilişki içinde olan kimse için kullanılır. Ayetteki 'ashâb' kelimesi, 'meş'eme' ile ilişkilendirilen, yani kötülük işleyen ve amel defterleri soldan verilen kişileri ifade eder. Bu, onların bu kötü akıbetin yoldaşları ve sahipleri olduklarını gösterir.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Sahib, bir şeye malik olan, onunla birlikte bulunan veya onunla bir tür ilişki kuran kişidir. Kur'an'da 'ashâb' kelimesi, belirli bir niteliğe veya duruma sahip olan toplulukları belirtmek için sıkça kullanılır. Burada 'ashâbu'l-meş'eme' ifadesi, kötülükle özdeşleşmiş, kötü amellerin sahipleri olan grubu tanımlar.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ashâb' kelimesinin Kur'an'da belirli bir grubun veya topluluğun karakteristik özelliklerini vurgulamak için kullanıldığını belirtir. 'Ashâbu'l-meş'eme' ifadesi, bu kişilerin 'meş'eme' (uğursuzluk, kötülük) ile ayrılmaz bir şekilde bağlantılı olduklarını, bu durumun onların kimliğini oluşturduğunu gösterir.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Şe'm kökünden türeyen 'meş'eme', genellikle sol tarafı ve bununla ilişkilendirilen uğursuzluğu, kötülüğü ifade eder. Araplar arasında sol tarafın uğursuzlukla ilişkilendirilmesi yaygındı. Ayetteki kullanımı, amel defterlerinin soldan verilmesiyle, bu kişilerin kötü akıbetini ve uğursuzluğunu simgeler.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): 'Meş'eme', sol el veya sol taraf anlamına gelir ve mecazi olarak uğursuzluk ve kötü akıbeti temsil eder. Kur'an'da 'ashâbu'l-meş'eme' ifadesi, amel defterleri soldan verilen, yani kötü amelleri sebebiyle cehennemlik olan kişileri anlatmak için kullanılır. Bu, onların kötü sonunu vurgulayan bir mecazdır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şe'm kelimesi, sol taraf ve uğursuzluk anlamlarına gelir. 'Meş'eme' ise bu kökten türeyerek, sol tarafın temsil ettiği olumsuzlukları, kötülükleri ve uğursuzluğu ifade eder. Ayetteki 'ashâbu'l-meş'eme', kötü amelleri nedeniyle sol taraftan defterleri verilen ve bu sebeple kötü bir sona mahkum olan kimselerdir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'meş'eme' kelimesinin semantik alanının, sol tarafın yanı sıra, uğursuzluk, kötülük ve cehennemlik olma durumunu kapsadığını belirtir. Ayetteki kullanımı, bu kişilerin sadece fiziksel olarak sol taraftan defterlerini almalarını değil, aynı zamanda manevi olarak da kötü bir kaderle yüzleşmelerini ifade eder.
Vâkı'a Sûresi
وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَۙ ﴿١٠﴾