En'âm Sûresi 10. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

En'âm 10Cüz 7 · Sayfa 129

En'âm Sûresi 10. Âyet

الأنعام

Velekadi-stuhzi-e birusulin min kablike fehâka billeżîne saḣirû minhum mâ kânû bihi yestehzi-ûn(e)

(Ey Muhammed!) Andolsun, senden önce de birçok peygamber alaya alınmıştı da onlarla alay edenleri, alay ettikleri şey kuşatıp mahvetmişti.

En'âm Suresi'nin 10. ayeti, peygamberlere yönelik alay ve istihzanın tarihsel bir gerçeklik olduğunu ve bu alayın sonuçlarının alay edenleri kuşattığını vurgulamaktadır. Ayet, 'istihza' ve 'hâka' fiilleri üzerinden ilahi adaletin tecellisini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.

1ٱسْتُهْزِئَh-z-a

Kök:هـ ز أ—Alaya alınmak, istihza edilmek; peygamberlere yönelik küçümseyici ve aşağılayıcı davranış.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'hez' kökünü 'istihza' (alay etme) olarak açıklar ve bunun bir şeyi küçümseyerek, hafife alarak gülme olduğunu belirtir. Ayetteki 'üstühzi'e' fiili, peygamberlerin muhatapları tarafından bu şekilde küçümsenerek alaya alındığını ifade eder, bu da onların tebliğlerinin ciddiye alınmadığını gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'istihza' kelimesini 'sühriye' (alay etme) ile eş anlamlı olarak kullanır. Ayetteki pasif form 'üstühzi'e', peygamberlerin alay konusu yapıldığını, yani başkaları tarafından alaya maruz bırakıldığını vurgular. Bu, peygamberlerin tebliğlerine karşı gösterilen düşmanca tavrın bir tezahürüdür.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'istihza' kavramını Kur'an'daki 'küfür' ve 'inkâr' bağlamında ele alır. Peygamberlere yönelik istihzanın, onların getirdiği mesajı reddetmenin ve küçümsemenin bir biçimi olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, bu alayın sadece bir eğlence değil, aynı zamanda ilahi mesaja karşı bir direniş olduğunu gösterir.

2بِرُسُلٍr-s-l

Kök:ر س ل—Elçiler, peygamberler; Allah tarafından insanlara mesaj iletmekle görevlendirilmiş kişiler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'resul' kelimesini 'gönderilen' anlamında açıklar ve özellikle Allah tarafından insanlara gönderilen elçiler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'birüsul' kelimesi, alaya maruz kalanların sıradan insanlar değil, ilahi bir misyonla görevlendirilmiş peygamberler olduğunu vurgular, bu da alayın ciddiyetini artırır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'resul' kelimesinin 'risalet' (elçilik) görevini üstlenen kişi olduğunu ifade eder. Ayetteki 'birüsul' ifadesi, peygamberlerin tebliğlerinin ve şahsiyetlerinin alaya alındığını, bu durumun ise onların risalet görevine karşı bir meydan okuma olduğunu gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'resul'ü 'Allah ile kulları arasında elçilik yapan' olarak tanımlar. Ayetteki 'birüsul' kelimesi, alayın doğrudan Allah'ın mesajına ve O'nun seçtiği elçilerine yönelik olduğunu, dolayısıyla bunun sadece kişisel bir hakaret değil, aynı zamanda ilahi otoriteye karşı bir isyan olduğunu ima eder.

3فَحَاقَh-v-q

Kök:ح و ق—Kuşatmak, sarmak, başına gelmek; bir şeyin kaçınılmaz olarak birini etkisi altına alması.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'hâka' fiilini 'bir şeyi çepeçevre kuşatmak, sarmak' olarak açıklar ve genellikle olumsuz bir sonucun bir kişiyi veya grubu kuşatması anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'fehâka', alay edenlerin, alay ettikleri şeyin olumsuz sonuçları tarafından kuşatıldığını, yani ilahi cezanın onları sardığını ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hâka' fiilinin 'bir şeyin bir kimsenin üzerine düşmesi, onu kuşatması' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'fehâka', peygamberlerle alay edenlerin, alay ettikleri şeyin (yani peygamberlerin getirdiği hakikatin veya uyardıkları azabın) kendilerini kuşatmasıyla karşı karşıya kaldıklarını, bu durumun kaçınılmaz bir sonuç olduğunu gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'hâka' fiilinin 'bir şeyin bir kimseyi çepeçevre sarması ve ondan kurtulmanın mümkün olmaması' anlamını vurgular. Ayetteki 'fehâka', alay edenlerin, alay ettikleri şeyin (azabın veya ilahi gazabın) kendilerini tamamen kuşattığını ve bu durumdan kaçışlarının olmadığını, ilahi adaletin tecelli ettiğini ifade eder.

4سَخِرُوا۟s-h-r

Kök:س خ ر—Alay etmek, eğlenmek, küçümsemek; birini hafife alarak gülmek.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'sahr' kökünü 'istihza' (alay etme) ile eş anlamlı olarak açıklar ve bir şeyi küçümseyerek, hafife alarak gülme eylemi olduğunu belirtir. Ayetteki 'sahiru' fiili, peygamberlerle alay edenlerin, onları küçümseyerek ve hafife alarak eğlendiklerini, bu durumun ise onların kibir ve inkârlarının bir göstergesi olduğunu ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'sahiru' fiilini 'istihza' ile açıklar ve bunun bir şeyi küçümseyerek alay etme olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, alay edenlerin peygamberlerin mesajını ciddiye almadıklarını ve onları aşağılayıcı bir tavırla karşıladıklarını gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'sahr' kökünün Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, başkalarını küçümseme ve alay etme anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'sahiru' fiili, peygamberlere karşı gösterilen bu küçümseyici ve alaycı tavrın, ilahi cezanın gelmesine neden olan temel davranışlardan biri olduğunu vurgular.

En'âm Sûresi

(Ey Muhammed!) Andolsun, senden önce de birçok peygamber alaya alınmıştı da onlarla alay edenleri, alay ettikleri şey kuşatıp mahvetmişti. (6/10)

Kendi vehimi ve hayali varlıkları ile yaşayanlar hakk’ın hakiki varlığı ve âlemde ve kendilerinde bulunan faaliyetlerini, gözleri a’ma, kulakları sağır ve kalpleri mühürlü olduklarından daha önceki peygamberlere yapmış oldukları davranışların daha fevkinde olanı efendimize de göstermişlerdir. Sonları ise kendi yaktıkları vehim ateşi içinde kuşatılmak olmuştur.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Hicr Sûresi Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir