En'âm Sûresi 137. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zeyn' kelimesinin aslen bir şeyi güzelleştirmek, süslemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'zeyyene' fiili, müşriklerin çocuklarını öldürme fiilinin şeytanlar veya putperest liderler tarafından onlara güzel ve doğru gösterilmesi, cazip hale getirilmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, fiilin zahiri güzelliği değil, batıl bir eylemin psikolojik olarak kabul edilebilir kılınmasını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zeyyene' fiilinin mecazi anlamda 'iyi göstermek', 'süslemek' ve 'cazip kılmak' manalarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, müşriklerin çocuklarını öldürme eyleminin, kendi batıl inançları ve şeytani telkinler neticesinde onlara doğru ve makul bir davranış gibi gösterilmesini anlatır. Bu, fiilin ahlaki bir çarpıtmayı ifade ettiğini gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'katl' kelimesinin temel anlamının 'canı bedenden ayırmak', yani öldürmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'katle evlâdihim' ifadesi, müşriklerin kendi çocuklarını diri diri gömme veya kurban etme gibi vahşi uygulamalarını doğrudan ifade eder. Bu, kelimenin literal ve kesin anlamıyla kullanıldığını gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'katl'in bir canlının hayatına son vermek olduğunu ve Kur'an'da genellikle bu literal anlamda kullanıldığını vurgular. Ayetteki bağlamda, müşriklerin çocuklarını öldürmesi, onların batıl inançları uğruna işledikleri en büyük günahlardan biri olarak sunulur ve bu eylemin vahametini ortaya koyar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şirk' kökünden türeyen 'şürekâ' kelimesinin, Allah'a ortak koşulan her şeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'şürekâuhum' ifadesi, müşriklerin taptıkları putları, cinleri veya şeytanları kasteder. Bu varlıklar, çocukları öldürme eylemini onlara güzel gösteren ve bu sapkınlığı teşvik eden unsurlar olarak sunulur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve Allah'ın birliğine karşıtlığını vurgular. 'Şürekâ' kelimesi, Allah'ın mutlak egemenliğine meydan okuyan, O'nunla birlikte tapılan veya O'na ortak koşulan her türlü varlığı ifade eder. Ayette, bu 'ortaklar'ın, müşrikleri çocuk katli gibi korkunç bir günaha sürükleyen güçler olduğu belirtilir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'erdâ' fiilinin 'helak etmek', 'mahvetmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'liyürdûhum' ifadesi, müşriklerin ortaklarının, çocuk katli gibi eylemlerle onları hem dünyevi hem de uhrevi anlamda helake, yıkıma ve azaba sürükleme amacını açıklar. Bu, fiilin nihai ve olumsuz bir sonucu ifade ettiğini gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'erdâ' fiilinin 'birini tehlikeye atmak', 'felakete uğratmak' anlamlarını taşıdığını açıklar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin ortaklarının, onları sadece fiziksel olarak değil, aynı zamanda manevi ve ahlaki olarak da bir çöküşe ve yok oluşa götürme niyetini vurgular. Bu, fiilin derin bir yıkımı ifade ettiğini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'lebs' kelimesinin aslen 'örtmek', 'karıştırmak' ve 'bir şeyi diğerine benzeterek şüpheye düşürmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'veliyelbisû aleyhim dînehum' ifadesi, müşriklerin ortaklarının, onların dinlerini karıştırarak, hak ile batılı birbirine katarak şüphe ve belirsizlik yaratma amacını ifade eder. Bu, fiilin zihinsel bir karışıklığı ve saptırmayı anlattığını gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'lebs' kökünün Kur'an'da genellikle 'hak ile batılı karıştırmak', 'gerçeği gizlemek' ve 'şüpheye düşürmek' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, müşriklerin ortaklarının, onların dinî inançlarını çarpıtarak, doğruyu yanlıştan ayırt edemez hale getirme çabalarını ifade eder. Bu, fiilin inançsal bir manipülasyonu vurguladığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'iftira' kelimesinin 'yalan uydurmak', 'gerçek dışı iddialarda bulunmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 've mâ yefterûn' ifadesi, müşriklerin Allah hakkında uydurdukları yalanları, batıl inançlarını ve iftiralarını kasteder. Bu, fiilin kasıtlı bir yanıltmayı ve gerçeği çarpıtmayı ifade ettiğini gösterir.

Ebû'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'iftira'nın 'bir şeyi aslı olmadığı halde uydurmak' ve 'yalanı yaymak' olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin Allah'a ortak koşmaları, çocuklarını öldürmeyi dinlerinin bir parçası gibi göstermeleri gibi tüm batıl inanç ve uygulamalarının, kendi uydurmaları ve iftiraları olduğunu vurgular. Bu, fiilin temelsiz iddiaları ve yalanları ifade ettiğini gösterir.