En'âm Sûresi 139. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'batn' kelimesinin bir şeyin iç kısmı, gizli tarafı olduğunu belirtir. Ayetteki 'fî butûni hâzihi'l-en'âm' ifadesi, hayvanların karınlarında bulunan yavrulara işaret eder. Bu, cahiliye Araplarının hayvanların içindeki yavrulara dair batıl hükümlerini ifade etmek için kullanılmıştır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'batn'ı bir şeyin iç yüzü, zıddı 'zahr' (dış yüzü) olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, hayvanların rahimlerinde gizli olan, henüz doğmamış yavruları kastetmektedir. Bu, onların henüz dünyaya gelmemiş yavrular hakkında hüküm koyma cüretini gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hâlis' kelimesini 'saf, arı, başkasına karışmamış' olarak açıklar. Ayetteki 'hâlisatun li-zukûrinâ' ifadesi, cahiliye Araplarının, hayvanların karınlarındaki yavruların sadece erkeklerine ait olduğunu, kadınlara haram kılındığını iddia etmelerini yansıtır. Bu, onların batıl inançlarının bir göstergesidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hulûs' kökünün bir şeyin saflığını, arılığını ve başkalarından ayrılmasını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'hâlisatun', bu yavruların hiçbir ortaklık olmaksızın sadece erkeklere özgü kılındığına dair batıl bir hükmü dile getirir. Bu, onların mülkiyet ve tüketimdeki ayrımcı yaklaşımlarını ortaya koyar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ihlâs' ve 'hulûs' kavramlarının Kur'an'da 'saflık, arınmışlık, sadece Allah'a yönelme' gibi anlamlar taşıdığını belirtir. Bu ayette ise, kelime dinî bir bağlamda değil, cahiliye Araplarının keyfi ve batıl bir tahsisini ifade etmek için kullanılmıştır. Onlar, bu yavruları 'sadece' kendi erkeklerine ait kılarak, Allah'ın hükmüne karşı bir tavır sergilemişlerdir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'haram' kelimesinin 'yasaklanmış, men edilmiş' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'muharramun alâ ezvâcinâ' ifadesi, cahiliye Araplarının, hayvanların karınlarındaki yavruları kadınlarına yasaklamalarını, yani onların bu yavruları yemesini veya kullanmasını engellemelerini anlatır. Bu, onların keyfi ve batıl yasaklamalarının bir örneğidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'haram' kelimesinin 'şer'an veya aklen yasaklanmış' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'muharramun', cahiliye Araplarının kendi batıl inançlarına göre kadınlara yasakladıkları şeyleri ifade eder. Bu yasaklama, Allah'ın bir emri olmayıp, onların kendi uydurdukları bir hükümdür.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'meyte' kelimesini 'kesilmeden ölmüş hayvan' olarak açıklar. Ayetteki 'in yekun meyteten' ifadesi, eğer hayvanın yavrusu ölü doğarsa, bu durumda erkeklerin ve kadınların ona ortak oldukları batıl inancını dile getirir. Canlı doğduğunda kadınlara haram kıldıkları şeyi, ölü doğduğunda helal saymaları, onların çelişkili ve mantıksız hükümlerini gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'meyte'nin şer'î kesim yapılmadan ölen hayvan olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, cahiliye Araplarının canlı doğan yavrulara dair koydukları ayrımcı hükümlerin aksine, ölü doğan yavruya herkesin ortak olmasını ifade eder. Bu, onların batıl inançlarının tutarsızlığını ve keyfiliğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şirk' kökünün 'ortaklık, iştirak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fehum fîhi şurakâ' ifadesi, cahiliye Araplarının, eğer hayvanın yavrusu ölü doğarsa, o zaman hem erkeklerin hem de kadınların bu ölü yavruya ortak oldukları, yani ondan faydalanabildikleri batıl inancını anlatır. Bu, canlı doğan yavruya dair koydukları ayrımcı hükümlerle çelişen bir durumdur.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'şirk' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a ortak koşma anlamında kullanıldığını, ancak burada olduğu gibi dünyevi ortaklıkları da ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'şurakâ', cahiliye Araplarının kendi uydurdukları kurallara göre, ölü doğan hayvan yavrusunun mülkiyetinde veya kullanımında erkek ve kadınların eşit hakka sahip olmasını ifade eder. Bu, onların batıl inançlarının tutarsızlığını ve keyfiliğini gözler önüne serer.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hakîm' kelimesinin 'hikmet sahibi, her şeyi sağlam ve yerli yerince yapan' anlamına geldiğini belirtir. Ayetin sonunda Allah'ın 'Hakîm' sıfatıyla anılması, O'nun koyduğu hükümlerin hikmetli ve adil olduğunu, cahiliye Araplarının batıl ve keyfi hükümlerinin ise hikmetten yoksun olduğunu vurgular. Allah, bu tür batıl iddiaların cezasını verecek olandır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'hakîm' sıfatının Kur'an'da Allah'ın ilim ve kudretinin birleşimiyle ortaya çıkan mükemmel düzeni ve adil hükümlerini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'Hakîm' sıfatının kullanılması, Allah'ın cahiliye Araplarının batıl inançlarına karşı koyduğu hükümlerin mutlak doğruluğunu ve adaleti temsil ettiğini gösterir. O, her şeyi en doğru şekilde takdir edendir.