Lâ şerîke leh(e)(s) vebiżâlike umirtu veenâ evvelu-lmuslimîn(e)
"O'nun hiçbir ortağı yoktur. İşte ben bununla emrolundum. Ben müslümanların ilkiyim."
Onun ortağı yoktur. Bana böyle emrolundu ve ben müslümanların ilkiyim.
Bu ayet, tevhid inancının temelini oluşturan Allah'ın birliğini ve şirkin reddini vurgulamaktadır. Peygamberin bu emre uyması ve teslimiyetin öncüsü olması, İslam'ın özünü teşkil eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şerîk (شَرِيك), ortak demektir. Allah hakkında kullanıldığında, O'nun zatında, sıfatlarında veya fiillerinde benzeri, dengi veya ortağı olmadığını ifade eder. Ayetteki 'lâ şerîke lehû' ifadesi, Allah'ın mutlak birliğini ve eşsizliğini vurgular, O'na hiçbir şeyin ortak koşulamayacağını belirtir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Şerîk kelimesi, bir şeye ortak olan, iştirak eden anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın uluhiyetinde ve rububiyetinde hiçbir ortağının bulunmadığını, O'nun tek ve yegane ilah olduğunu mecazi bir anlatımla ortaya koyar.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Şirk (şerîk kelimesinin kökü), Kur'an'ın en temel kavramlarından biridir ve Allah'ın birliğine (tevhid) karşıt bir durumu ifade eder. 'Lâ şerîke lehû' ifadesi, Allah'ın mutlak aşkınlığını ve benzersizliğini vurgulayarak, O'nunla başka varlıklar arasında herhangi bir ortaklık veya eşitlik kurma fikrini kesin bir dille reddeder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Emr (أَمْر), bir şeyi yapmayı veya terk etmeyi gerektiren sözdür. 'Ümirtü' (أُمِرْتُ) ise 'emrolundum' demektir. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in Allah'tan gelen vahiy ile tevhid inancını benimsemesi ve tebliğ etmesi yönünde kesin bir ilahi buyruk aldığını ifade eder.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Emr, hem fiil hem de isim olarak kullanılır. Fiil olarak 'emretti' anlamına gelirken, isim olarak 'iş, durum, emir' anlamlarına gelir. Ayetteki 'ümirtü' fiili, Allah'ın Peygamber'e tevhid inancını ve teslimiyeti emrettiğini, bu emrin ilahi bir kaynaklı olduğunu açıkça belirtir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Emr kavramı, Kur'an'da ilahi iradenin ve hükmün tecellisini ifade eder. 'Ümirtü' ifadesi, Peygamber'in kendi isteğiyle değil, doğrudan Allah'ın emriyle hareket ettiğini, dolayısıyla tebliğ ettiği mesajın ilahi bir otoriteye dayandığını gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Evvel (أَوَّل), bir şeyin başlangıcı, öncüsü demektir. 'Evvelü'l-müslimîn' ifadesi, Peygamber'in İslam'a girenlerin ilki olduğunu, bu konuda diğer insanlara örnek ve önder olduğunu belirtir. Bu, kronolojik bir ilk olmaktan ziyade, teslimiyet ve imanda öncülük anlamındadır.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Evvel, bir şeyin başlangıcı ve önceliği ifade eder. Ayetteki kullanımı, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Allah'ın birliğine teslim olma konusunda diğer tüm insanlardan önce davrandığını, bu teslimiyetin en mükemmel örneğini sergilediğini vurgular.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Evvel kavramı, Kur'an'da sadece zamansal bir öncelik değil, aynı zamanda niteliksel bir üstünlük ve öncülük anlamı taşır. Peygamber'in 'evvelü'l-müslimîn' olması, onun İslam'ın özünü en iyi kavrayan ve ona en tam teslim olan kişi olduğunu, bu teslimiyetin diğer müminler için bir model teşkil ettiğini gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İslam (إِسْلَام), 'selâm' kökünden gelir ve teslimiyet, barış, esenlik anlamlarını içerir. Müslim (مُسْلِم), Allah'a teslim olan, O'nun emirlerine boyun eğen kişidir. Ayetteki 'el-müslimîn' ifadesi, Allah'ın birliğine inanıp O'na tam bir teslimiyetle yönelen tüm insanları kapsar ve Peygamber'in bu teslimiyetin öncüsü olduğunu belirtir.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): İslam, Allah'ın birliğine inanmak ve O'na itaat etmekle gerçekleşen bir teslimiyettir. Müslimler, bu teslimiyeti gerçekleştirenlerdir. Ayetteki 'el-müslimîn' kelimesi, Peygamber'in bu teslimiyetin en üst düzeyde temsilcisi olduğunu ve bu teslimiyetin tüm müminler için bir yol olduğunu ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İslam kavramı, Kur'an'ın merkezinde yer alan bir teslimiyet ve boyun eğme eylemini ifade eder. Müslim, bu teslimiyeti gerçekleştiren kişidir. Ayetteki 'el-müslimîn' ifadesi, Allah'ın mutlak iradesine kayıtsız şartsız teslim olan, O'nun hükümlerine boyun eğen bir topluluğu tanımlar ve Peygamber'in bu topluluğun ilk ve en kâmil örneği olduğunu vurgular.
En'âm Sûresi
“O’nun hiçbir ortağı yoktur. İşte ben bununla emrolundum. Ben Müslümanların ilkiyim.” (6/163)
Burada müslümanlarım ilkiyim derken, Efendimiz Muhammediyet mertebesinin teslim olanların ilkiyim demiştir. Zahirde hepimiz mıuhammedi olmak ile birlikte kim ki kendi varlığında muhammediyet mertebesini idra ederse muhammediyet mertebesine hakiki ma’nâ da teslim olanlardan olur.