En'âm Sûresi 23. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fitne' kelimesinin aslının altını ateşte eriterek saflığını anlamak olduğunu belirtir. Ayetteki 'fitnetühüm' ifadesi, onların kıyamet gününde içine düştükleri zorlu imtihanı, şaşkınlığı ve bu imtihan karşısında verdikleri cevabı (yalan yere yemin etmelerini) anlatır. Bu, onların dünyadaki şirklerinin bir sonucu olarak ahiretteki çaresiz halleridir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'fitne' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'fitnetühüm' ifadesini, onların 'özürleri' veya 'mazeretleri' olarak yorumlar. Yani, o günkü durumları, yalan yere yemin etmekten başka bir mazeret bulamamalarıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da hem bir deneme, sınama hem de bir kargaşa, sapma anlamı taşıdığını vurgular. Bu ayetteki kullanım, müşriklerin Allah tarafından sınanması ve bu sınama karşısında içine düştükleri şaşkınlık ve yalan söyleme durumunu ifade eder. Bu, onların dünyadaki sapkınlıklarının ahiretteki tezahürüdür.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'kavl' kelimesinin genel olarak 'söz' anlamına geldiğini belirtir. Ancak bu ayetteki 'kâlû' ifadesi, onların çaresizlik içinde, kendilerini temize çıkarmak amacıyla söyledikleri yalan ve mesnetsiz sözü, yani 'biz müşrik değildik' şeklindeki inkarı vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'kavl'in sadece dil ile ifade edilen söz olmadığını, aynı zamanda bir inancı veya duruşu da yansıtabileceğini belirtir. Ayetteki 'kâlû', onların o anki durumları karşısında takındıkları tavrı, yani yalan yere yemin ederek inkar etme eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Rab' kelimesinin 'terbiye eden, yetiştiren, sahip olan' anlamlarına geldiğini ve Allah için kullanıldığında mutlak malikiyeti ve terbiye ediciliği ifade ettiğini belirtir. Ayette müşriklerin 'Rabbimiz' demesi, aslında Allah'ın rububiyetini bildiklerini, ancak buna rağmen şirk koşarak bu bilgiyi inkar ettiklerini ve kıyamet günü de yalan yere yemin ettiklerini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'Rab' kelimesinin Allah'ın isimlerinden biri olduğunu ve O'nun yaratma, rızık verme ve yönetme sıfatlarını içerdiğini açıklar. Müşriklerin bu kelimeyi kullanarak yemin etmeleri, Allah'ın ulûhiyetini inkar etmelerine rağmen rububiyetini zımnen kabul ettiklerini, ancak bu kabulün ahirette kendilerine fayda vermeyecek bir yalan olduğunu gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'şirk' kelimesinin 'ortak koşmak, bir şeyi başkasıyla paylaşmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'müşrikîn' ifadesi, Allah'ın ulûhiyetinde ve rububiyetinde başkalarını O'na ortak koşanları tanımlar. Müşriklerin kıyamet günü 'biz müşrik değildik' demeleri, dünyadaki şirklerini inkar etme çabasıdır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'şirk' kavramının Kur'an'da Allah'ın birliğine zıt bir eylem olarak ele alındığını ve tevhidin karşıtı olduğunu ifade eder. Ayetteki 'müşrikîn' kelimesi, Allah'a ortak koşanları ve onların ahiretteki çaresiz inkarını net bir şekilde ortaya koyar. Bu inkar, onların dünyadaki sapkınlıklarının bir devamıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'ın temel kavramlarından biri olduğunu ve Allah'ın mutlak birliğine (tevhid) karşı gelmek anlamına geldiğini vurgular. Müşriklerin 'biz müşrik değildik' şeklindeki yeminleri, onların dünyadaki şirklerini ahirette dahi inkar etme çabalarını, ancak bu inkarın onlara fayda vermeyeceğini gösterir.