En'âm Sûresi 54. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

En'âm 54Cüz 7 · Sayfa 134

En'âm Sûresi 54. Âyet

الأنعام

Ve-iżâ câeke-lleżîne yu/minûne bi-âyâtinâ fekul selâmun ‘aleykum(s) ketebe rabbukum ‘alâ nefsihi-rrahme(te)(s) ennehu men ‘amile minkum sû-en bicehâletin śümme tâbe min ba'dihi ve asleha fe-ennehu ġafûrun rahîm(un)

Ayetlerimize iman edenler sana geldikleri zaman, de ki: "Selam olsun size! Rabbiniz kendi üzerine rahmeti (merhameti) yazdı. Şöyle ki: Sizden kim cahillikle bir kabahat işler de sonra peşinden tövbe eder, kendini düzeltirse (bilmiş olun ki) O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir."

Bu ayet, Allah'ın rahmetinin genişliğini ve tövbe edenlere karşı affediciliğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, iman, rahmet, tövbe ve ıslah gibi temel İslami değerler etrafında şekillenerek, ilahi affın koşullarını ve niteliklerini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.

1يُؤْمِنُونَe-m-n

Kök:أ م ن—Allah'ın ayetlerine inanmak, tasdik etmek ve güvenmek anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (أمن), kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Ayetteki 'yü'minûne' ifadesi, Allah'ın ayetlerine kalben güvenip tasdik eden ve bu tasdiki sözleriyle de ifade eden kimseleri belirtir. Bu, sadece bilgi değil, aynı zamanda bir teslimiyet halidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutu'ya göre 'iman' kavramı, Kur'an'da sadece 'inanmak' değil, aynı zamanda 'güvenmek', 'emniyet içinde olmak' ve 'kendini Allah'a teslim etmek' anlamlarını da içerir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın ayetlerine tam bir güven ve teslimiyetle yaklaşan müminleri ifade eder.

2الرَّحْمَةَr-h-m

Kök:ر ح م—Allah'ın kullarına yönelik şefkat, merhamet ve lütufkarlığıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Rahmet (رحم), kalpteki incelik ve şefkatin gerektirdiği iyilik ve ihsanı ifade eder. Allah'ın rahmeti ise, O'nun kullarına yönelik lütuf ve ihsanıdır. Ayette 'Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazmıştır' ifadesi, Allah'ın affediciliğinin ve merhametinin bir vaat olduğunu gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Rahmet, Allah'ın kullarına yönelik ihsan ve lütfunun bir tezahürüdür. Bu ayetteki 'rahmet', özellikle günah işleyip tövbe edenlere yönelik ilahi affın ve bağışlamanın bir garantisi olarak sunulmaktadır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, rahmet kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, sadece acıma duygusuyla sınırlı olmadığını, aynı zamanda aktif bir lütuf ve ihsan eylemini de içerdiğini belirtir. Ayetteki 'rahmet', Allah'ın tövbe edenlere karşı gösterdiği aktif bağışlama ve iyilik halidir.

3عَمِلَa-m-l

Kök:ع م ل—Bir işi yapmak, fiilde bulunmak, eylemde bulunmak.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): 'Amile' (عمل), bir fiili gerçekleştirmek, bir eylemde bulunmaktır. Ayetteki 'men amile minkum sûen' ifadesi, 'sizden kim bir kötülük işlerse' anlamında kullanılarak, iradi bir fiilin sonucunu belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Amel, insanın kendi iradesiyle yaptığı her türlü iş ve eylemdir. Ayetteki 'amel' kelimesi, kişinin bilmeyerek de olsa gerçekleştirdiği olumsuz fiilleri ifade eder ve bu fiillerin ardından tövbe etme imkanını sunar.

4تَابَt-v-b

Kök:ت و ب—Günahından pişman olup Allah'a dönmek, af dilemek.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Tevbe (توب), günahı terk edip Allah'a dönmektir. Ayetteki 'sümme tâbe min ba'dihi' ifadesi, işlenen kötülükten sonra pişmanlık duyup Allah'a yönelmeyi, O'ndan af dilemeyi ve bir daha o günaha dönmemeyi ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Tevbe, kulun günahtan dönüp Allah'a yönelmesidir. Bu ayetteki bağlamda, bilmeyerek işlenen bir kötülükten sonra samimi bir pişmanlıkla Allah'a yönelme ve O'nun affını talep etme eylemini vurgular.

5وَأَصْلَحَs-l-h

Kök:ص ل ح—Kendini düzeltmek, ıslah etmek, iyi hale getirmek.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Islah (صلح), bir şeyi bozuk halden iyi hale getirmek, düzeltmektir. Ayetteki 've asleha' ifadesi, tövbenin sadece pişmanlıkla kalmayıp, kişinin kendi nefsini ve davranışlarını düzeltme çabası içinde olmasını, yani fiili bir iyileşmeyi de gerektirdiğini belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Islah, bir şeyin bozukluğunu giderip onu doğru ve iyi hale getirmektir. Bu ayette, tövbe eden kişinin sadece günahından vazgeçmekle kalmayıp, aynı zamanda gelecekteki davranışlarını da iyileştirme ve düzeltme sorumluluğunu taşıdığını gösterir.

En'âm Sûresi

“Ve-izâ câeke-llezîne yu/minûne bi-âyâtinâ fekul selâmun ‘aleykum ketebe rabbukum ‘alâ nefsihi-rrahme(te) ennehu men ‘amile minkum sû-en bicehâletin sümme tâbe min ba’dihi ve asleha fe-ennehu ġafûrun rahîm(un)” Âyetlerimize iman edenler sana geldikleri zaman, de ki: “Selâm olsun size! Rabbiniz kendi üzerine rahmeti (merhameti) yazdı. Şöyle ki: Sizden kim cahillikle bir kabahat işler de sonra peşinden tövbe eder, kendini düzeltirse (bilmiş olun ki) O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (6/54)

Buradaki iman edenler rububiyet - esmâ mertebesinden iman edenlerdir. Verilen selâm esenlikte resül-risâlet mertebesinden inananlara dilenmektedir.

Rabbiniz kendi nefsi üzerine rahmeti yazdı. Bir şeyin nefis onun zâtıdır. Bu rahmet zâti rahmettir. Ve inanların üzerine şamildir.

Sağımız ve solumuzda bulunan kiramen katiben melekleri iyi bir şey işlenince hemen ayda alınır. Ama bir günah işlenince ertesi gün ikindi vaktine kadar tevbe eder diye bekler. İşte bu verilen mühlet dahilinde tevbe edip kendini düzeltenler bağışlanır ve rahmet edilir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir Kelime-i İshâkiyye