En'âm Sûresi 88. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hüda (هدى), lütuf ve ihsan yoluyla doğru yola kılavuzlamak demektir. Ayetteki 'هُدَى ٱللَّهِ' ifadesi, Allah'ın kullarına bahşettiği, onları hakikate ulaştıran ilahi rehberliği ve doğru yolu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hüda (h-d-y) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, onları sapkınlıktan kurtarıp hakikate iletmesi anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'هُدَى ٱللَّهِ', Allah'ın seçtiği kullarına bahşettiği özel bir lütuf olarak, onları tevhid yoluna yönlendirmesini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Yeşâ' (يشاء) kelimesi, Allah'ın dilemesi ve iradesi anlamına gelir. Ayetteki 'مَن يَشَآءُ' ifadesi, Allah'ın hidayeti kime nasip edeceğine dair mutlak iradesini ve seçiciliğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Meşîet (مشية), bir şeyin olmasını istemek ve ona karar vermek demektir. Ayetteki 'مَن يَشَآءُ', Allah'ın hidayetini bahşetme konusunda hiçbir sınırlamaya tabi olmayan, mutlak ve özgür iradesini gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbâd (عباد), abd kelimesinin çoğuludur ve Allah'a kulluk eden, O'na boyun eğen kimseleri ifade eder. Ayetteki 'مِنْ عِبَادِهِۦ', Allah'ın hidayetini lütfettiği, O'nun kulları arasından seçtiği kimseleri belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Abd (عبد), itaat eden, boyun eğen ve hizmet eden demektir. 'عِبَادِهِۦ' ifadesi, Allah'ın yaratmış olduğu ve O'na ibadetle yükümlü olan tüm insanları kapsamakla birlikte, bu ayette hidayete mazhar olan özel bir zümreyi işaret eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şirk (شرك), bir şeyi başkasıyla ortak kılmak demektir. Dini bağlamda ise Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek veya O'nun sıfatlarında başkalarını ortak görmek anlamına gelir. Ayetteki 'وَلَوْ أَشْرَكُوا۟', tevhidin zıddı olan şirkin, tüm amelleri boşa çıkaracak en büyük günah olduğunu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Şirk (ş-r-k) kavramı, Kur'an'da Allah'ın birliğine ve tekliğine aykırı her türlü inanç ve eylemi ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, şirkin, kişinin yaptığı tüm iyi amelleri dahi geçersiz kılacak kadar ciddi bir sapma olduğunu açıkça ortaya koyar.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Habt (حبط), bir şeyin boşa gitmesi, faydasız hale gelmesi demektir. Ayetteki 'لَحَبِطَ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ' ifadesi, şirkin, daha önce yapılmış olan tüm salih amellerin sevabını ortadan kaldıracağını ve onları değersiz kılacağını belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Habt (حبط), amelin sevabının yok olması, boşa çıkmasıdır. Bu ayette, Allah'a ortak koşmanın, kişinin tüm iyi işlerinin karşılığını kaybetmesine neden olacağı, yani amellerin ahirette bir fayda sağlamayacağı anlamında kullanılmıştır.