Saf Sûresi 2. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Saf 2Cüz 28 · Sayfa 551

Saf Sûresi 2. Âyet

الصف

Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû lime tekûlûne mâ lâ tef'alûn(e)

Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyleri niçin söylüyorsunuz?

Bu ayet, iman edenlere hitaben, söz ve eylem arasındaki tutarsızlığı eleştirmekte ve bu durumun ahlaki ve dini boyutuna dikkat çekmektedir. Temel olarak 'iman', 'söz' ve 'fiil' kavramları üzerinden bir sorgulama içermektedir.

1ءَامَنُوا۟e-m-n

Kök:أ م ن—Allah'a ve O'nun gönderdiklerine gönülden inanmak, güvenmek ve tasdik etmek anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İman (أمن), kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Ayetteki 'âmenû' ifadesi, sadece sözlü ikrarı değil, aynı zamanda kalben tasdik edip güvenmeyi ve bu imanın gerektirdiği sorumlulukları üstlenmeyi ifade eder. Bu bağlamda, iman edenlerin sözlerinin fiilleriyle örtüşmesi beklenir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İman (îmân), Kur'an'da sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir teslimiyet ve güven eylemi olarak ele alınır. 'Âmenû' kelimesi, Allah'a karşı duyulan bu güvenin ve teslimiyetin bir ifadesidir ve bu teslimiyetin doğal bir sonucu olarak kişinin eylemlerinin de bu inançla uyumlu olması beklenir. Ayetteki sorgulama, bu uyumun eksikliğine işaret eder.

2تَقُولُونَk-v-l

Kök:ق و ل—Söz söylemek, ifade etmek, beyanda bulunmak anlamındadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kavl (قول), dil ile yapılan her türlü beyanı kapsar. Ayetteki 'tekûlûne' fiili, müminlerin ağızlarından çıkan sözleri, vaatleri veya iddiaları ifade eder. Burada kastedilen, kişinin yapmayı taahhüt ettiği veya yapacağını söylediği şeydir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Kavl (قول), bir şeyi ifade etmek, dile getirmektir. Ayetteki 'limâ tekûlûne' ifadesi, müminlerin sarf ettikleri sözlerin, özellikle de yapacaklarını iddia ettikleri şeylerin, fiiliyata dökülmemesi durumundaki çelişkiyi vurgular. Bu, sözün sorumluluğunu ve ciddiyetini işaret eder.

3تَفْعَلُونَf-a-l

Kök:ف ع ل—Bir işi yapmak, eyleme geçmek, icra etmek anlamındadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Fiil (فعل), bir eylemi gerçekleştirmek, bir işi yapmak demektir. Ayetteki 'lâ tef'alûne' ifadesi, söylenen sözlerin veya verilen vaatlerin fiiliyata dökülmemesini, yani eylemsizliği ifade eder. Bu, söz ve eylem arasındaki tutarsızlığın temelini oluşturur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fiil (فعل), bir şeyin meydana gelmesi, icra edilmesidir. 'Lâ tef'alûne' ifadesi, müminlerin söyledikleri şeyleri hayata geçirmemeleri, yani sözlerinin arkasında durmamaları durumunu anlatır. Bu, Kur'an'ın ahlaki öğretilerinde söz ve eylem birliğinin önemini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Fiil (فعل) kavramı, Kur'an'da genellikle bir irade ve kasıtla gerçekleştirilen eylemleri ifade eder. 'Lâ tef'alûne'deki olumsuzluk, kişinin yapmayı taahhüt ettiği veya yapacağını söylediği bir şeyi, iradi olarak gerçekleştirmemesini belirtir. Bu durum, münafıklık alameti olarak da değerlendirilebilir.

Saff Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

“Yâ eyyuhâ-llezîne âmenû lime tekûlûne mâ lâ tef’alûn(e)” Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyleri niçin söylüyorsunuz? (61/2)

Elmalı’lı Hamdi Yazır tefsirinde bu âyetin nûzül sebebi hakkında;

"Ey iman edenler! Niçin yapmayacağınız şeyi söylersiniz?" Nüzul sebebi olarak ilk sırada zikredilen Abdullah b. Selâm rivayetine göre bu hitab, gerçek müminlere adaklarını yerine getirmenin lüzumunu hatırlatmaktadır. Yapmayacağınız bir şeyi adamayın, mademki adadınız o halde sözünüzde durup adaklarınızı yerine getiriniz demektir. İkinci sırada zikrettiğimiz Dahhâk rivayetine göre yapmadığınız şeyi niye söylüyorsunuz? Müminlere yalan söylemek yakışır mı? Tarzında bir kınamadır. Üçüncü rivayette ise, zâhirde mümin görünen münafıkları azarlama mânâsı vardır. Fakat bu iki rivayete göre 'de gibi mazi (geçmiş zaman) mânâsı gözetmek lazım geleceğine bakarak evvelki rivayette de belirtildiği şekilde, geleceğe ait adak mânâsını anlamak daha doğru görünmektedir. Onun için bu âyet ile adağın yerine getirilmesinin vacib olduğuna delil getirilmiştir. Yani aslı meşru olmakla beraber vacib olmayan bir fiil, adamakla vacib olur. O halde yapmayacağınız bir fiili adamayınız. Adayınca da onu hemen yerine getirin. Adaklarınız konusunda yalancı durumuna düşmekten son derece sakının.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12