Kutûfuhâ dâniye(tun)
Onun meyveleri sarkar (kolaylıkla devşirilebilir).
Hâkka Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
Bu cennetin meyvaları Esmâ-i ilahiyyelerdir, aşağı sarkıp yaklaşmış olmaları, Hakk’al yakin olarak esmâ-i ilahiyyenin hakikatine vakıf olup kullanılmasıdır. (M.D.)
"Dâniyeh" kelimesi şu anlamlara gelir:
a) Zaman ve Mekan Kaydının Kalkması: Dünyada iken, bir amelin karşılığını almak, bir manevî mertebeye ulaşmak için zaman ve mekân şartları, çaba (mücâhede) ve sabır gerekirdi. Cennette ise bu kayıtlar kalkar. Arzu edilen her şey, arzu edildiği anda, hiçbir engel olmaksızın elde edilir. "Yakınlık" işte bu "anında erişim" in ifadesidir.
b) Perdesiz Müşahede: Dünyada iken, Allah'ın tecellileri perdeler ardındaydı ve sâlik bu perdeleri aşmak için yıllarca mücadele ederdi. Cennette ise bu perdeler tamamen kalkar. İlâhî tecelliler, tıpkı sarkmış meyveler gibi, cennet ehline perdesiz, doğrudan ve yakından zuhur eder.[55]
O ağaçlar sana muti dirler; zîrâ o ağaçlar senin sıfatından meyvelidirler.
Bu beyt-i şerîfde el-Hâkka sûre-i şerîfesinde vâki’ (Hâkka, 69/21-23) “O sâlih kimse,’râzı olduğu bir yaşa¬yış içinde” yüksek cennettedir ki, onun ağaçlannın dallanndaki meyveler ya¬kındır” âyet-i kerîmesine işâret buyurulur. Ya’ni “Bu ağaçlar ve meyveleri se¬nin dünyâdaki ibâdâtının ve sıfât-ı hamîdenin eserleridir. Sıfâtın, zâtına mutî’ olduğu gibi, onlann meyveleri de sana mutî’ olurlar.”
Bu sıfât mademki burada senin emrindedir, binâenaleyh orada o senin cezân da senin emrindedir.[56]