Hâkka Sûresi 25. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Hâkka 25Cüz 29 · Sayfa 567

Hâkka Sûresi 25. Âyet

الحاقة

Ve emmâ men ûtiye kitâbehu bişimâlihi feyekûlu yâ leytenî lem ûte kitâbiyeh

Kitabı kendisine sol tarafından verilen ise şöyle der: "Keşke kitabım bana verilmeseydi."

Bu ayet, kıyamet gününde amel defteri sol eline verilen kişinin pişmanlığını ve çaresizliğini dile getirmektedir. Anahtar kavramlar, 'kitap', 'sol el' ve 'keşke' ifadeleri üzerinden ahiret hesaplaşmasının dehşetini ve geri dönüşü olmayan bir durumu vurgular.

1كِتَـٰبَهُۥk-t-b

Kök:ك ت ب—Burada kişinin amel defterini, yani dünyadaki eylemlerinin kaydını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kitap (كتاب), yazmak (كتابة) kökünden gelir ve yazılı olan her şeyi ifade eder. Kur'an'da ise genellikle ilahi vahyedilmiş kitaplar veya kıyamet gününde insanların amel defterleri için kullanılır. Bu ayette, kişinin dünyadaki amellerinin kaydedildiği ve ahirette kendisine sunulacak olan defteri ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Kitap (كتاب) kelimesi, burada mecazi olarak kişinin amellerinin kaydını ve hesabını temsil eder. Sol eline verilmesi, kötü amellerin ve cehennemlik olmanın bir işaretidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'kitap' kavramı, sadece yazılı bir metin olmanın ötesinde, ilahi bir hükmü, bir kaderi veya bir kaydı ifade eder. Bu ayetteki 'kitap', bireyin dünyadaki tüm eylemlerinin eksiksiz bir kaydı olarak ahiretteki yargılamanın temelini oluşturur.

2بِشِمَالِهِۦş-m-l

Kök:ش م ل—Amel defterinin sol elden verilmesi, Kur'an'da kötü akıbetin ve cehennemlik olmanın bir sembolüdür.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Şimal (شمال), sol taraf demektir. Kur'an'da amel defterinin sol elden verilmesi, cehennem ehlinin alameti olarak zikredilir. Bu, onların dünyadaki kötü amellerinin bir sonucudur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şimal (شمال) kelimesi, sağın zıttı olan sol tarafı ifade eder. Kur'an'da 'ashâbu'ş-şimâl' (sol tarafın adamları) tabiri, kötü akıbetli, cehennemlik kimseler için kullanılır. Bu ayetteki 'bi-şimâlihi' ifadesi, kişinin kötü amellerinin ve cehennemlik olduğunun açık bir göstergesidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Kur'an'da 'sağ' ve 'sol' yönleri, sadece fiziksel birer yön olmaktan öte, ahlaki ve manevi birer sembolizme sahiptir. 'Sol' genellikle olumsuzluk, kötü akıbet ve cehennem ehli ile ilişkilendirilirken, 'sağ' ise olumluluk, kurtuluş ve cennet ehli ile ilişkilendirilir. Bu ayette 'sol elden verilme', kişinin ahiretteki kötü durumunu net bir şekilde ifade eder.

3يَـٰلَيْتَنِىl-y-t

Kök:ل ي ت—Keşke anlamına gelen bu edat, kişinin derin pişmanlığını ve geri dönüşü olmayan bir durumu ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Leyte (ليت), temenni harflerinden olup, gerçekleşmesi mümkün olmayan veya zor olan bir şeyi dilemeyi ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, kişinin amel defterinin kendisine verilmemesi gibi artık mümkün olmayan bir durumu dile getirmesiyle, derin bir pişmanlık ve çaresizlik halini yansıtır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Yâ Leytenî (يا ليتني) ifadesi, 'keşke ben...' anlamında kullanılır ve genellikle geçmişte yapılan bir hatadan duyulan pişmanlığı veya gelecekte gerçekleşmesi imkansız olan bir dileği ifade eder. Ayetteki bağlamda, kişinin amel defterinin kendisine verilmemesi veya hesabının bilinmemesi gibi artık geri dönüşü olmayan bir durumu dile getirmesi, onun büyük bir azap ve pişmanlık içinde olduğunu gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Leyte (ليت) kelimesi, bir şeyin olmamasını veya olmasını arzu etmeyi ifade eder, ancak bu arzu genellikle gerçekleşmesi zor veya imkansız olan durumlar için kullanılır. Ayetteki 'yâ leytenî' ifadesi, kişinin ahiretteki kötü akıbeti karşısında duyduğu çaresizliği ve geçmişe dönük imkansız bir dileği dile getirdiğini gösterir.

Hâkka Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Kitabın sol tarafından verilmesi, sol genel olarak nefsi külliyi temsil eder. Birimsel olarak kişinin nefsi tarafıdır. Yaşamını nefsi emmarenin hayali ve vehimi tarafında geçirilmesi ile kişi yapmış olduğu ameli gayri salih yani programı nefsinden, uygulaması nefsinden olan işler ile bu kitabı aslında kendi yazar ve ahirette basılmış hali ile karşılaşır ve keşke verilmesiydi der. (M.D.)

"Nefs-i emmâre'nin (kötülüğü emreden nefs) enâniyet (benlik) ve gaflet içinde geçirdiği ömrünün muhasebesiyle yüzleştiğinde duyduğu derin pişmanlığı, hayıflanmayı ve yok olmayı arzulayışını" ifade eder.

"Kitabın soldan verilmesi", insanın yaratılış gayesine (hilâfet) aykırı yaşadığını, ilâhî kahra mazhar olduğunu ve kendi hakikatinin (ayn-ı sâbite) zulmetini müşahede ettiğini gösterir. Bu, aynı zamanda o kişinin "ashâb-ı şimâl" (sol yaranları) yani cehennem ehlinden olduğunun işaretidir.^[60]

Kitabı soldan verilen kişi, kitabını aldığında, içinde yazılı olan amellerin çirkin suretlerini görür. Kötü amelleri, iğrenç birer varlık suretinde tecessüd etmiştir. Bu manzarayı gören kişi, büyük bir pişmanlık ve dehşete kapılır. "Keşke kitabım verilmeseydi" feryadı, işte bu çirkin suretlerle yüzleşmenin verdiği dayanılmaz acının ifadesidir. Kişi, adeta "Keşke bu çirkinlikleri görmeseydim, keşke amellerimin hakikatini bilmeseydim" demektedir.^[61]

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 Kamer Sûresi