Velem edri mâ hisâbiyeh
"Hesabımın ne olduğunu da bilmeseydim."
Hesabımın ne olduğunu bilmeseydim,
Hâkka Suresi'nin 26. ayeti, ahiret gününde amel defteri sol eline verilen kişinin pişmanlığını ve çaresizliğini ifade etmektedir. Ayet, 'hesap' kavramı üzerinden ilahi adaletin tecellisini ve dünyevi yaşamın sonuçlarını vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'dirâyet' kelimesini bir şeyi hile ile elde etmek veya bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak açıklar. Ayetteki 'lem edri' ifadesi, kişinin hesabının mahiyetini bilmemeyi, yani onunla yüzleşmemeyi dilemesi anlamında kullanılmıştır. Bu, bilginin getireceği azaptan kaçınma arzusunu yansıtır.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'idrak' kelimesini bir şeyin sonuna ulaşmak ve onu kuşatmak olarak tanımlar. Ayetteki 'lem edri' ise, kişinin hesabının sonucunu ve ağırlığını idrak etmemeyi, yani bu durumla karşılaşmamayı dilemesi şeklinde anlaşılmalıdır. Bu, gelecekteki azabın bilgisinden kaçınma isteğini gösterir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki bilgi kavramını sadece zihinsel bir süreç olarak değil, aynı zamanda ahlaki bir sorumluluk olarak ele alır. 'Lem edri' ifadesi, kişinin hesap gününde karşılaşacağı gerçekleri bilmemeyi dilemesiyle, dünyadaki bilgisizliğin veya ihmalin ahiretteki acı sonuçlarından kaçınma arzusunu ortaya koyar.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'hesap' kelimesini amellerin sayılması ve karşılığının verilmesi olarak açıklar. Ayetteki 'hisâbiyeh' ifadesi, kişinin dünyada yaptığı amellerin ahiretteki dökümünü ve bu dökümün sonucunda karşılaşacağı cezayı ifade eder. Kişinin bu hesabı bilmemeyi dilemesi, onun ağırlığından ve sonucundan duyduğu korkuyu gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hasb' kökünden türeyen 'hesap' kelimesini, bir şeyi saymak, takdir etmek ve karşılığını vermek olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ hisâbiyeh' ifadesi, kişinin amel defterindeki kayıtların ve bu kayıtların sonucunda belirlenecek olan cezanın mahiyetini bilmemeyi dilemesi anlamındadır. Bu, ilahi adaletin tecellisi karşısındaki çaresizliği vurgular.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hesap' kavramının Kur'an'da hem dünyevi muhasebeyi hem de ahiretteki ilahi yargılamayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'hisâbiyeh' kelimesi, ahiret gününde kişinin tüm amellerinin eksiksiz bir şekilde ortaya konulacağı ve buna göre karşılık göreceği ilahi muhasebeyi temsil eder. Kişinin bu hesabı bilmemeyi dilemesi, onun dehşetini ve pişmanlığını yansıtır.
Bu âyetin tefsiri eserlerde henüz eşleştirilmedi.
Eşleştirme tamamlandıkça bu bölüm otomatik dolar.