A'râf Sûresi 175. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

A'râf 175Cüz 9 · Sayfa 173

A'râf Sûresi 175. Âyet

الأعراف

Vetlu ‘aleyhim nebee-lleżî âteynâhu âyâtinâ fenseleḣa minhâ feetbe'ahu-şşeytânu fekâne mine-lġâvîn(e)

Kendisine ayetlerimizi verdiğimiz halde, onlardan sıyrılıp da şeytanın kendisini peşine taktığı, bu yüzden de azgınlardan olan kimsenin haberini onlara anlat.

Bu ayet, Allah'ın ayetlerini kendisine verdiği halde onlardan yüz çevirip şeytanın peşine takılan ve sonunda azgınlardan olan bir kişinin durumunu anlatmaktadır. Ayet, ilahi lütfu kötüye kullanmanın ve şeytanın vesveselerine uymanın vahim sonuçlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.

1نَبَأَn-b-a

Kök:ن ب أ—Önemli, büyük ve faydalı haber veya olay anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nebâ', 'büyük faydası olan haber' demektir. Ayetteki 'nebâ' kelimesi, sıradan bir haberden ziyade, ibret alınması gereken, önemli ve dikkat çekici bir olayı ifade eder. Bu, Allah'ın ayetlerini terk eden kişinin durumunun ne kadar vahim olduğunu vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nebâ', 'haber' demektir. Burada 'nebâ' kelimesi, kıssanın veya olayın kendisini anlatmak için kullanılmıştır. Ayetteki bağlamda, bu haberin anlatılması emri, dinleyicilerin bu olaydan ders çıkarması gerektiğini gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Nebâ' kelimesi, Kur'an'da genellikle 'önemli, büyük ve faydalı haber' anlamında kullanılır. Bu ayetteki kullanımı, anlatılan olayın sadece bir hikaye olmadığını, aksine derin anlamlar taşıyan ve insanları uyaran bir vaka olduğunu belirtir.

2ءَاتَيْنَاe-t-y

Kök:ء ت ي—Vermek, ulaştırmak, ihsan etmek anlamındadır ve burada Allah'ın ayetlerini bir kişiye lütfetmesini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İtâ' (ءَاتَيْنَا'nın kökü), 'vermek' demektir. Ayetteki 'â-teynâ-hu â-yâ-ti-nâ' ifadesi, Allah'ın o kişiye ayetlerini, yani delillerini, mucizelerini veya ilahi bilgisini verdiğini gösterir. Bu, ona büyük bir lütuf ve imkan tanındığını vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): İtâ', 'bir şeyi birine ulaştırmak' anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın o kişiye ayetlerini ulaştırdığını, yani ona ilahi bilgiyi ve hidayet yolunu açtığını belirtir. Bu, kişinin bu lütfu nasıl zayi ettiğini daha çarpıcı hale getirir.

3فَٱنسَلَخَs-l-ḫ

Kök:س ل خ—Derinin soyulması gibi, bir şeyden tamamen sıyrılıp ayrılmak, vazgeçmek anlamındadır ve burada ayetlerden yüz çevirmeyi ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İnselaha (فَٱنسَلَخَ'nın kökü), 'derinin soyulması' demektir. Ayetteki 'fenselaha minhâ' ifadesi, o kişinin Allah'ın ayetlerinden, tıpkı bir yılanın derisinden sıyrılması gibi, tamamen ve kesin bir şekilde ayrıldığını, onlardan yüz çevirdiğini mecazi olarak anlatır. Bu, ayetlere olan bağlılığının tamamen koptuğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Selh, 'deriyi yüzmek' demektir. İnselaha fiili, 'bir şeyden tamamen ayrılmak, sıyrılmak' anlamında kullanılır. Ayetteki bağlamda, kişinin ayetlerden tamamen uzaklaşmasını, onlarla olan bağını koparmasını ve onları terk etmesini ifade eder. Bu, geri dönülmez bir kopuşu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Selh kökünden türeyen kelimeler, Kur'an'da genellikle bir şeyden tamamen ayrılma, soyutlanma anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'fenselaha' kelimesi, kişinin Allah'ın ayetlerinden sadece uzaklaşmakla kalmayıp, onlardan tamamen sıyrılıp, adeta kendi özünden ayırması gibi bir durumu ifade eder. Bu, derin bir manevi kopuşu simgeler.

4ٱلشَّيْطَـٰنُş-t-n

Kök:ش ط ن—Haktan uzaklaşan, isyan eden, şerli varlık anlamındadır ve burada insanı saptıran iblis veya onun vesveselerini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şeytan kelimesi, 'haktan uzaklaşan, isyan eden' anlamındaki 'şatane' kökünden gelir. Ayetteki 'etbeahu'ş-şeytânu' ifadesi, o kişinin ayetlerden sıyrıldıktan sonra şeytanın peşine takıldığını, yani şeytanın vesveselerine uyarak doğru yoldan saptığını gösterir. Şeytan, burada insanı azdıran gücü temsil eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Şeytan, 'haktan uzaklaşan her asi' için kullanılır. Ayetteki bağlamda, şeytanın o kişiyi takip etmesi, onun iradesini ele geçirdiğini ve onu kendi yoluna çektiğini ifade eder. Bu, kişinin kendi iradesiyle değil, şeytanın yönlendirmesiyle hareket ettiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Şeytan kavramı, Kur'an'da genellikle 'insanı doğru yoldan saptıran, kötülüğe teşvik eden güç' olarak ele alınır. Bu ayetteki 'etbeahu'ş-şeytânu' ifadesi, kişinin ayetlerden yüz çevirmesiyle oluşan boşluğu şeytanın doldurduğunu, yani şeytanın onun üzerinde tam bir hakimiyet kurduğunu gösterir. Bu, manevi bir düşüşün sonucudur.

5ٱلْغَاوِينَğ-v-y

Kök:غ و ي—Azgınlar, sapkınlar, doğru yoldan sapanlar anlamındadır ve burada şeytanın peşine takılarak hidayetten uzaklaşanları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ğayy (ٱلْغَاوِينَ'nin kökü), 'doğru yoldan sapmak, azmak' demektir. Ayetteki 'minel-ğâvîn' ifadesi, o kişinin şeytanın peşine takılması sonucunda azgınlardan, yani doğru yoldan tamamen sapmış kişilerden olduğunu belirtir. Bu, onun akıbetinin kötü olduğunu ve hidayetten mahrum kaldığını gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ğâvîn, 'sapanlar, azanlar' demektir. Ayetteki kullanımı, kişinin Allah'ın ayetlerinden yüz çevirip şeytanın peşine takılmasıyla ulaştığı nihai durumu ifade eder. Bu, onun artık doğruyu yanlıştan ayıramaz hale geldiğini ve sapkınlığa düştüğünü vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Ğayy, 'bilerek veya bilmeyerek doğru yoldan sapmak' anlamındadır. Ayetteki 'el-ğâvîn' kelimesi, kişinin ayetleri terk etmesi ve şeytana uyması sonucunda, artık hidayet yolundan tamamen uzaklaşmış, sapkın bir duruma geldiğini gösterir. Bu, onun manevi çöküşünü ve helakini ifade eder.

A’râf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(175) Vetlu aleyhim nebeellezî âteynâhu âyâtinâ fenseleha minhâ fe etbeahuş şeytânu fe kâne minel gâvîn.

“Onlara, kendisine Âyetlerimizi sunduğumuz o adamın kıssasını da anlat; Âyetlerden sıyrılıp çıktı, derken onu şeytan arkasına taktı, en sonunda da helâk olanlardan oldu.” Yukarıda belirli hakîkatlerin anlatımından sonra Cenâb-ı Hakk bunlara ilişkin misâl veriyor. Bu hakîkatler üzerlerine okunanlar daha sonra ki hayâtları için tedbir alsınlar ve sonrasında hayâtlarının ne şekillere girecebileceğine dikkât etsinler.

Cenâb-ı Hakk’ın zâti hakîkatlerini bildirdiği kişi Rabbından nefsine dönmüş ve şeytana tabî olmuştur. Şeytandan kasıt nefsi emmâre ve onun dış bağlantılarıdır. Aklı küllden gelen bilgilere değil aklı cüzden gelen geçici zevklere yönelerek o kişi, azgınlardan olmuştur, dikkât edin sizde bu durumlara düşmeyin.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2