Kıyâme Sûresi 25. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zann' kelimesini hem kesin bilgiye yakın bir kanaat hem de şüphe içeren bir tahmin olarak açıklar. Bu ayetteki 'tezunnu' ifadesi, kıyamet gününde insanın başına gelecek olanın kaçınılmazlığına dair güçlü bir içsel hissi, bir nevi kesinlik derecesinde bir beklentiyi ifade eder. İnsan, başına gelecek olanın dehşetini adeta önceden hisseder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, zannı, 'iki ihtimalden birine daha çok meyletmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'tezunnu' fiili, insanın kıyamet gününde karşılaşacağı 'fakıra'nın (belkemiği kırıcı musibet) gerçekleşeceğine dair ağır basan bir kanaat içinde olduğunu, bu durumun kaçınılmazlığını idrak ettiğini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'daki 'zann' kavramının bazen olumsuz bir çağrışım taşıdığını (şüphe, vehim), bazen de güçlü bir beklentiyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'tezunnu', insanın kıyamet gününde karşılaşacağı azabın ve musibetin kesinliğine dair bir beklentiyi, hatta bir tür önseziyi dile getirir; bu, artık şüpheye yer bırakmayan bir idraktir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'fiil' kelimesinin genel olarak bir eylemi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yüf'ale' edilgen yapısıyla, 'fakıra'nın (belkemiği kırıcı musibet) insan iradesi dışında, ilahi bir güç tarafından gerçekleştirileceğini, insanın bu duruma maruz kalacağını vurgular. Bu, insanın çaresizliğini ve bu musibetin kaçınılmazlığını pekiştirir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'fiil'in geniş anlamda bir işin meydana gelmesi olduğunu ifade eder. 'Yüf'ale biha fakıra' ifadesi, 'fakıra'nın o kişiye yönelik olarak, onun başına gelecek bir eylem olduğunu, bu eylemin failinin ise Allah olduğunu ima eder. Bu, kıyamet günündeki ilahi hükmün ve cezanın kesinliğini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fakıra' kelimesini 'belkemiğini kıran musibet' olarak açıklar. Bu, sadece fiziksel bir acıyı değil, aynı zamanda insanın dayanma gücünü tamamen tüketen, onu çaresiz bırakan, hayatını altüst eden çok büyük bir felaketi mecazi olarak ifade eder. Ayetteki kullanımı, kıyamet gününün dehşetini ve insanın o günkü çaresizliğini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'fakıra'yı 'belkemiğini kıran musibet' veya 'çok şiddetli bela' olarak tanımlar. Bu ifade, kıyamet gününde insanın karşılaşacağı azabın ve dehşetin boyutunu, onun tüm direncini kıracak, onu tamamen aciz bırakacak bir nitelikte olduğunu belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'fakıra'nın 'belkemiğini kıran, çok şiddetli musibet' anlamına geldiğini ve bu ifadenin Arapçada büyük felaketler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'fakıra', kıyamet gününde insanın karşılaşacağı azabın ve dehşetin, onun tüm gücünü ve dayanıklılığını yok edecek kadar büyük olduğunu mecazi bir dille ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'fakıra' kelimesinin kök anlamından hareketle, 'fukaralık' (yoksulluk) ile bağlantılı olarak, insanın en temel dayanağını kaybetmesi, çaresiz kalması anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'fakıra', kıyamet gününde insanın tüm gücünü, dayanağını ve umudunu yitireceği, tam bir çaresizlik içine düşeceği durumu tasvir eder.