Liyevmi-lfasl(i)
Hüküm ve ayırım gününe.
Hüküm gününe..
Mürselât Suresi'nin 13. ayeti, 'Hüküm Günü'ne' işaret ederek, kıyamet ve hesap gününün kaçınılmazlığını vurgulamaktadır. Ayet, 'fasl' kelimesi üzerinden ayrım, yargılama ve nihai kararı ifade eden güçlü bir semantik derinliğe sahiptir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'yevm' kelimesinin güneşin doğuşundan batışına kadar olan süreyi ifade ettiğini belirtir. Ancak Kur'an'da bazen mutlak zaman dilimlerini, bazen de belirli bir olayın vuku bulduğu zamanı ifade etmek için kullanıldığını vurgular. Bu ayette 'yevm', 'el-fasl' ile birlikte kullanılarak, belirli ve önemli bir zaman dilimi olan kıyamet gününü işaret eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'yevm'in genel olarak gündüzü ifade etmekle birlikte, mecazi olarak bir olayın veya durumun gerçekleştiği zaman dilimini de kapsadığını belirtir. Ayetteki 'li-yevmi' ifadesi, 'fasl'ın gerçekleşeceği o özel ve büyük zaman dilimine vurgu yapar.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'fasl' kelimesinin 'ayırmak' ve 'hüküm vermek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Yevmü'l-fasl' ifadesi, hak ile batılın, mümin ile kafirin birbirinden ayrılacağı, amellerin karşılığının verileceği ve nihai hükmün verileceği günü ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fasl'ın bir şeyi diğerinden ayırmak, iki şey arasındaki bağlantıyı kesmek veya iki şey arasında hüküm vermek anlamına geldiğini açıklar. 'Yevmü'l-fasl' tabiri, Allah'ın kulları arasında adaletle hükmedeceği, haklıyı haksızdan ayıracağı ve her şeyin açıklığa kavuşacağı günü ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fasl' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'ayırmak' olduğunu ve bu ayrımın genellikle hak ile batıl, iyi ile kötü arasında gerçekleşen bir yargılama ve hüküm verme eylemini ifade ettiğini belirtir. 'Yevmü'l-fasl', bu nihai ayrımın ve ilahi adaletin tecelli edeceği gün olarak merkezi bir öneme sahiptir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'fasl' kelimesinin semantik alanının 'ayırmak, kesmek, hüküm vermek, karar vermek' gibi anlamları içerdiğini vurgular. Ayetteki 'yevmü'l-fasl' ifadesi, Allah'ın insanlar arasında kesin hükmünü vereceği, ihtilafları çözeceği ve her şeyin nihai sonucunun belirleneceği günü işaret eder.
Mürselât Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
[yevm] ve [el–fasl] sözcüklerinden oluşan bu ifade, “ayırt etme günü” anlamına gelen bir isim tamlamasıdır. Kıyâmet günü olarak belirtilmiştir.
Kişi daha bu dünya hayatını kıyametini koparmış ve gönlünde birliği sağlamışsa onun için ayırt etme-hüküm günüdür. Hüküm günü bilindiği gibi cennetlikler (cemal) ve cehennemlikler (celal) esmâ zuhurları birbirinden ayrılmış olacaktır. Zâhir yaşantıda bunları ayırmak güçtür. Hepsi birbirine karışmış durumdadır.
(Küçük Âlem / İnsan) Boyutu: İçsel Ayrışma
İbnü’l-Arabî’ye göre “yevmü’l-fasl”, aynı zamanda insanın iç dünyasında sürekli yaşanan bir olgudur. Nefs mertebeleri ve manevî yolculuk (seyr u sülûk) bu içsel “fasl”ın en belirgin örneğidir:
Nefs Mertebesi Vasfı “Ayırt Etme Günü” ile İlişkisi
Nefs-i Emmâre; Kötülüğü emreden, hevâ ve arzularının esiri,
Bu nefsin sahibi için “fasl”, nefsinin arzuları ile Hak’tan gelen emirler arasında bir tercih yapmasıdır. Eğer nefsine uyarsa, âhirette de bu tercihin sonucuyla yüzleşir.
Nefs-i Levvâme; Pişmanlık duyan, sürekli kendini kınayan,
Bu mertebe, kişinin kendi içinde bir “fasl” (ayrışma) yaşadığı bir geçiş aşamasıdır. Kişi, yaptığı hatalardan pişmanlık duyarak iyi ile kötüyü kendi içinde ayırt etmeye başlar.
Nefs-i Mutmainne; Huzur bulan, tatmin olmuş, Hakka teslim olmuş Bu nefsin sahibi, “yevmü’l-fasl”ın hakikatini dünyada iken yaşar. O, nefsinin arzuları ile Hak’tan gelen emirler arasında tercihini yapmış, huzur bulmuştur.