Nâziât 17Cüz 30 · Sayfa 584

Nâziât Sûresi 17. Âyet

النازعات

İżheb ilâ fir'avne innehu taġâ

"Haydi Firavun'a git! Çünkü o azmıştır."

Bu ayet, Hz. Musa'ya Firavun'a gitmesi ve onun azgınlığını bildirmesi emrini içermektedir. Temel kavramlar, gitme eylemi ve Firavun'un 'azgınlık' vasfı üzerine odaklanmaktadır.

1ٱذْهَبْz-h-b

Kök:ذ ه ب—Hz. Musa'ya Firavun'a doğru hareket etmesi emrini ifade eden bir fiildir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zehebe' (ذَهَبَ) fiilinin asıl anlamının bir yerden başka bir yere intikal etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'İzheb' emri, Hz. Musa'nın fiziksel olarak Firavun'un yanına gitmesini, ona tebliğde bulunmak üzere hareket etmesini ifade eder. Bu, sadece bir yönelme değil, aynı zamanda bir görevi ifa etmek üzere yola çıkma anlamını taşır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zehebe' fiilinin Kur'an'da bazen mecazi anlamlar taşıyabileceğini belirtse de, bu ayetteki 'İzheb' emrinin doğrudan ve hakiki anlamda bir hareket ve yönelme olduğunu vurgular. Firavun'a doğru fiziksel bir gidişi ifade eder ki bu, tebliğin başlangıcıdır.

2فِرْعَوْنَf-r-'-n

Kök:ف ر ع ن—Mısır krallarına verilen unvan olup, bu ayette özel olarak Hz. Musa dönemindeki zalim hükümdarı ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, Firavun'un Mısır krallarının genel adı olduğunu ve Kur'an'da zikredilen Firavun'un, Hz. Musa'ya karşı çıkan, kibirli ve azgın hükümdar olduğunu belirtir. Ayetteki 'Firavun'a git' ifadesi, bu belirli şahsın şahsında, onun temsil ettiği zulüm ve küfür sistemine yönelmeyi ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Firavun'un Kur'an'daki 'kibir' (tekebbür) ve 'azgınlık' (tuğyan) kavramlarının somut bir temsilcisi olduğunu analiz eder. Ayetteki Firavun, sadece bir isim değil, aynı zamanda Allah'a karşı gelmenin ve insanlara zulmetmenin sembolüdür. Bu bağlamda, ona gitmek, bu sembolik kötülükle yüzleşmek anlamına gelir.

3طَغَىٰt-ğ-y

Kök:ط غ ي—Sınırları aşmak, haddi aşmak, azgınlık etmek ve isyan etmek anlamlarına gelir; Firavun'un Allah'a ve insanlara karşı sergilediği aşırı zulmü ve kibri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'tuğyan' (طُغْيَان) kelimesinin asıl anlamının 'sınırı aşmak' olduğunu belirtir. Suyun taşması gibi, Firavun da haddini aşmış, Allah'a karşı isyan etmiş ve kulluk sınırlarını çiğnemiştir. Ayetteki 'innehu tağa' ifadesi, Firavun'un bu azgınlığının kesin ve yerleşik bir vasıf olduğunu vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'tağa' fiilinin, Firavun'un sadece günah işlemekle kalmayıp, aynı zamanda ilahlık iddia etme ve insanlara zulmetme noktasında aşırıya gittiğini ifade ettiğini açıklar. Bu, onun Allah'ın koyduğu tüm sınırları çiğnediği ve bu durumun tebliğin temel gerekçelerinden biri olduğu anlamına gelir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'tuğyan' kavramını Kur'an'ın temel ahlaki kavramlarından biri olarak inceler ve bunun Allah'ın belirlediği sınırları aşma, kibir ve isyanla eş anlamlı olduğunu belirtir. Firavun'un 'tağa' olması, onun ilahi düzene karşı gelmesi, kendini tanrılaştırması ve bu yolla insanlara zulmetmesi anlamına gelir. Bu, Hz. Musa'nın tebliğinin merkezinde yer alan bir durumdur.

Nâziât Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Kendisine dünya mülkü verilen Firavun, kendindeki saltanatı yönünden ve kendine ait olduğunu zanneden geçici mülküne bakarak bunların sahipliğini kendine mâl ederek tebasına eziyet ve Hakk’a isyan etmeye başladı. Bunun üzerine, Cenâb-ı Hakk ona o devrede Nebî olan Mûsâ (a.s.) mı gönderdi. Daha henüz üzerinde Zât-î tecelli yok idi. Ağaç sûretinden esmâ tecellisi olmuştu, mucizeleri bakımından da kendisine sıfat tecellileri olmuştu. “Daha sonra Tur dağında kendisine Zat tecellisi olacaktır. İşte Mûsâ (a.s.) esmâ ve sıfat tecellileri techizatıyla Firavun’a gönderilmiştir.

Diğer yönüyle, bireysel varlığımızdaki Firavun’u bulup ona gitmemiz gerekmektedir ki o da nefsi emmâremiz yani bizi dünyâya çeken tarafımızdır.

Demek ki Mûsevîyyet mertebesinde dahi hâlâ isyan korkusu vardır.^[32] “ İz- -T-B- ”

“Herkesin bir firavunu vardır. İlk firavun, insanın kendi nefs-i emmâresidir.”

“Git!” emri, sâlik için harekete geçme, nefsiyle mücadele etme ve onu terbiye etme çağrısıdır. İbnü’l‑Arabî’nin Fütûhât-ı Mekkiyye’sinde vurguladığı gibi, nefs-i emmâre ile mücadele (cihâd-ı ekber) pasif bir bekleyişle değil, aktif bir “gitme” ile başlar. Bu:

Düşmanı tanıma: Kendi içindeki Firavun’u (kibir, gurur, enâniyet, şehvet) teşhis etme.
Harekete geçme: Ona karşı direnme, riyâzat ve mücâhede ile nefsi terbiye etme.
Sonuç alma: Nefs-i emmâre’nin tuğyanını kırıp onu nefs-i mutmainne mertebesine yükseltme.

Eserin tamamını oku Okuyucuda aç