Śumme edbera yes'â
Sonra sırt dönüp koşarak gitti.
Nâziât Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
Arkaya dönmek, arka kişinin nefsi emaresinin vehmi yönüdür. Şartlanmaları içinde nefsi emmare hakikate karşı durmakta ısrar etti ve bunun için çalışmaya devam etti. (M.D.)
İdbar, Hakikate sırt çevirmek: Mushaf ve sünnetin gösterdiği doğru yolu terk etmek; Allah’ın âyetlerini, nefsânî arzular sebebiyle göz ardı etmek; daha da ileri giderek onlarla mücadele ve düşmanlık haline dönüştürmek.
Sa‘y, (Kötülük için çalışma/koşma: İdbar’ın doğal sonucu olarak kişinin, nefsânî arzularının tatmini için azgın bir şekilde çaba göstermesi; “yeryüzünde bozgunculuk yapma” eyleminin iç âlemdeki karşılığıdır.
“İdbar” (sırt çevirme) sadece yüz çevirmek değil, aynı zamanda hakikate karşı bir düşmanlık ve inat içinde olduğunu gösterir. “Sa‘y” ise (koşup çalışmak) bu düşmanlığını aktif olarak sürdürmesi, yeryüzünde bozgunculuk yapmak için çaba sarf etmesidir. Kısacası âyet, Firavun’un hakikatten uzaklaşmasının pasif bir duruştan ibaret olmadığını, bilakis aktif bir direnç ve kötülük gayretine dönüştüğünü bildirir.