Ğâşiye Sûresi 25. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'evb' kökünü 'bir yere dönmek, geri gelmek' olarak açıklar. 'İyâb' ise bu dönüşün masdarıdır ve ayetteki bağlamda, insanların ölümden sonra dirilerek Allah'ın huzuruna dönmesini ifade eder. Bu dönüş, bir gidişin ardından gerçekleşen bir geri gelişi vurgular ve kaçınılmazlığına işaret eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'iyâb' kelimesini 'rücû' (geri dönmek) anlamında kullanır. Ayetteki 'İleyne iyâbehum' ifadesini, 'Bize rücûlarıdır' şeklinde yorumlayarak, bu dönüşün Allah'a mahsus olduğunu ve O'nun hükmüne tabi olacağını belirtir. Bu, mecazi bir dönüş değil, hakiki bir geri geliştir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'avb' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle 'geri dönmek, tövbe etmek' gibi anlamlarda kullanıldığını belirtir. 'İyâb' kelimesi, özellikle ahiret bağlamında, yaratılmışların yaratıcılarına olan nihai dönüşünü ifade eder. Bu dönüş, sadece fiziksel bir geri dönüş değil, aynı zamanda hesap verme ve yargılanma sürecini de içerir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'iyâb' kelimesinin 'avb' kökünden türeyen bir masdar olduğunu ve 'geri dönmek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, insanların kıyamet günü diriltilerek Allah'ın huzuruna getirilmesini, yani O'na geri dönmesini vurgular. Bu, Allah'ın mutlak egemenliğini ve her şeyin O'na döneceği gerçeğini pekiştirir.