Fecr Sûresi 19. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'أكل' (ekl) kelimesinin genel olarak bir şeyi tüketmek, gıda olarak almak anlamına geldiğini belirtir. Ancak bu ayetteki 'te'külûne' fiili, 'lemmâ' kelimesiyle birlikte kullanıldığında, sadece yemek değil, aynı zamanda başkasının hakkını gasp ederek, helal-haram gözetmeksizin mal edinme ve tüketme anlamını taşır. Bu, açgözlülükle ve doymak bilmez bir şekilde malı ele geçirmeyi ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, Kur'an'daki mecazi kullanımlara dikkat çeker. Burada 'yemek' fiili, sadece fiziksel olarak yiyecek tüketmek değil, aynı zamanda bir malı sahiplenmek, onu kullanmak ve ondan faydalanmak anlamında mecazi olarak kullanılmıştır. Özellikle miras bağlamında, bu fiil, mirasın haksız yere ele geçirilmesi ve zimmetine geçirilmesi anlamına gelir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'yemek' (ekl) kavramının Kur'an'da sadece fiziksel beslenmeyi değil, aynı zamanda bir şeyi elde etme, kullanma ve tüketme anlamında geniş bir semantik alana sahip olduğunu vurgular. Bu ayetteki 'te'külûne' fiili, mirasın 'hak gözetmeden' (lemmâ) yenilmesiyle birlikte, ahlaki bir yozlaşmayı ve adaletsizliği ifade eder. Malın helal yoldan kazanılmaması veya haram yoldan tüketilmesi bu kavramın kapsamındadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'türâs' kelimesinin 'verese' kökünden geldiğini ve ölen bir kişiden geriye kalan mal ve mülkü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, bu mirasın, mirasçıların haklarına riayet edilmeden, haksız bir şekilde ele geçirilmesi ve tüketilmesi kınanmaktadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'verese' kökünün bir şeyin birinden diğerine geçmesi anlamına geldiğini ve 'türâs'ın da bu geçişin sonucu olan mal olduğunu açıklar. Ayetteki 'türâs' kelimesi, özellikle yetimlerin veya zayıfların miras haklarının gasp edilmesine işaret eder. Bu, mirasın adil bir şekilde paylaşılmaması durumunu ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'türâs'ın sadece maddi mirası değil, aynı zamanda manevi mirası da kapsayabileceğini belirtir. Ancak bu ayetteki bağlamda, 'türâs' kelimesi, somut mal ve mülk mirasından bahsedilmektedir. Ayet, bu maddi mirasın, hak sahiplerine ulaşmadan, açgözlülükle ve haksız yere ele geçirilmesini eleştirmektedir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'eklen' kelimesinin 'te'külûne' fiilinin mef'ûl-i mutlakı (mutlak nesnesi) olduğunu ve fiilin anlamını pekiştirdiğini belirtir. Bu kullanım, yeme eyleminin şiddetini ve sürekliliğini vurgular. 'Lemmâ' kelimesiyle birlikte, bu, mirasın haksız ve açgözlü bir şekilde, hiçbir sınır tanımadan tüketildiğini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'ekl' masdarının, sadece yiyecek tüketmek değil, aynı zamanda bir şeyi tamamen bitirmek, tüketmek ve yok etmek anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'eklen' kelimesi, mirasın tamamen ve haksız bir şekilde tüketilmesi, geride hiçbir şey bırakılmaması durumunu vurgular. Bu, mirasın hoyratça ve sorumsuzca harcanmasını da içerir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'lemmâ' kelimesinin 'cem' (toplamak) ve 'şedîd' (şiddetli) anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'eklen lemmâ' ifadesi, mirasın helal-haram ayrımı yapmaksızın, önüne gelen her şeyi toplayarak, açgözlülükle ve şiddetli bir hırsla tüketilmesi anlamına gelir. Bu, mirasın hak sahiplerine bırakılmadan, tamamen ele geçirilmesini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'lemm' kelimesinin bir şeyi bir araya getirmek, toplamak anlamına geldiğini ve 'eklen lemmâ' ifadesinin, mirasın helal ve haramını ayırt etmeksizin, her şeyi bir araya toplayarak, açgözlülükle yiyip bitirmek olduğunu açıklar. Bu, mirasın parçalarını birleştirerek, sanki hepsi kendilerine aitmiş gibi sahiplenme durumunu vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'lemmâ' kelimesinin Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, açgözlülük, hırs ve hakka tecavüz anlamında kullanıldığını belirtir. 'Eklen lemmâ' ifadesi, mirasın sadece yenilmesi değil, aynı zamanda haksız yere, başkalarının hakkını gasp ederek, hiçbir sınır tanımadan ve doymak bilmez bir şekilde tüketilmesi anlamına gelir. Bu, ahlaki bir yozlaşmayı ve toplumsal adaletsizliği işaret eder.