Tevbe Sûresi 113. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nebî (نبي), 'nebe'' (haber) kökünden türemiştir ve 'haber veren' anlamına gelir. Allah'tan haber getiren, vahiy alan ve insanlara tebliğ eden kişidir. Ayetteki kullanımı, Peygamber'in özel konumunu ve ona düşen sorumlulukları belirtir; müşrikler için istiğfar etme yetkisinin olmadığını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Nebî, Allah ile kulları arasında elçilik yapan, Allah'ın emir ve yasaklarını tebliğ eden kişidir. Bu ayette, Peygamber'in şahsında müminlere de hitap edilerek, inanç esaslarına aykırı bir davranıştan sakınılması gerektiği vurgulanır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İstiğfar (استغفار), 'ğafr' (örtmek, korumak) kökünden gelir. Günahların örtülmesini, affedilmesini ve azaptan korunmayı talep etmektir. Ayette, müşrikler için istiğfarın caiz olmadığı belirtilerek, inanç farklılığının ahiret hükmü üzerindeki etkisi vurgulanır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İstiğfar, Kur'an'da genellikle Allah'a yönelerek günahların affını dileme eylemini ifade eder. Bu ayette ise, istiğfarın sadece müminler için geçerli bir talep olduğu, müşrikler için ise anlamsız ve yasak olduğu belirtilerek, kavramın teolojik sınırları çizilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): İstiğfar, Allah'tan af dileme ve günahların bağışlanmasını isteme fiilidir. Ayetteki 'en yestağfirû' ifadesi, Peygamber ve müminlerin müşrikler için böyle bir talepte bulunmasının uygun olmadığını, zira müşriklerin ahiret akıbetlerinin belli olduğunu açıkça ortaya koyar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Müşrik (مشرك), 'şirk' (ortak koşmak) kökünden gelir. Allah'a ortak koşan, O'nunla birlikte başka ilahlar edinen kişidir. Ayette, müşriklerin inanç sistemleri nedeniyle ahiretteki durumlarının kesinleştiği ve bu yüzden onlar için istiğfarın faydasız olduğu belirtilir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şirk, Allah'ın zatında, sıfatlarında veya fiillerinde O'na ortak koşmaktır. Müşrikler, bu ortak koşma eylemini gerçekleştirenlerdir. Ayet, müşriklerin bu temel inanç sapması nedeniyle, akrabalık bağları olsa dahi, onlar için istiğfar edilmesinin yasaklandığını ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Şirk, Kur'an'ın en temel kavramlarından biridir ve tevhidin zıddıdır. Müşrikler, Allah'ın mutlak birliğini ve tekliğini kabul etmeyenlerdir. Bu ayet, müşriklerin bu inançları nedeniyle ahiretlerinin 'cehennemlik' olarak belirlendiğini ve bu durumun istiğfarla değiştirilemeyeceğini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Tebeyyene (تبيّن), 'beyân' (açıklık, netlik) kökünden gelir. Bir şeyin gizliliğinin ortadan kalkması, açıkça anlaşılır hale gelmesidir. Ayette, müşriklerin cehennemlik olduklarının 'açıkça anlaşıldıktan sonra' ifadesi, bu hükmün kesinliğini ve geri dönülemezliğini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Tebeyyene, bir durumun veya gerçeğin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkmasıdır. Bu ayette, müşriklerin ahiret akıbetlerinin kesinleştiği ve bu durumun Peygamber ve müminler tarafından da idrak edildiği anlamına gelir, dolayısıyla istiğfarın anlamsızlığını pekiştirir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Cahîm (جحيم), 'cahm' (şiddetli ateş) kökünden gelir. Cehennemin bir ismidir ve şiddetli, yakıcı ateşi ifade eder. Ayette, müşriklerin ahiretteki nihai yerinin 'cehennem' olduğu belirtilerek, onların durumunun ciddiyeti ve geri dönülemezliği vurgulanır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Cahîm, alevleri şiddetli ve derin olan ateştir. Kur'an'da cehennemin çeşitli isimlerinden biridir ve azabın şiddetini belirtir. Ayetteki 'ashâbu'l-cahîm' (cehennemlikler) ifadesi, müşriklerin bu şiddetli azaba müstahak olduklarını ve bu hükmün kesinleştiğini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Cahîm, cehennemin en şiddetli ve yakıcı tabakalarından biridir. Bu ayette, müşriklerin akıbetinin 'cehennem' olarak kesinleşmesi, onların inançsızlıklarının nihai sonucunu ve bu durumun geri dönülemezliğini açıkça ortaya koyar.