Tevbe Sûresi 16. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Tevbe 16Cüz 10 · Sayfa 189

Tevbe Sûresi 16. Âyet

التوبة

Em hasibtum en tutrakû velemmâ ya'lemi(A)llâhu-lleżîne câhedû minkum velem yetteḣiżû min dûni(A)llâhi velâ rasûlihi velâ-lmu/minîne velîce(ten)(c) va(A)llâhu ḣabîrun bimâ ta'melûn(e)

Yoksa; Allah içinizden, Allah'tan, Resulünden ve mü'minlerden başkasını kendilerine sırdaş edinmeksizin cihad edenleri ayırt etmeden bırakılacağınızı mı sandınız? Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

Bu ayet, müminlerin samimiyetini ve bağlılığını sınayan bir meydan okumayı ifade eder. Allah'ın, cihat edenleri ve O'ndan başkasını sırdaş edinmeyenleri ortaya çıkarmadan onları kendi hallerine bırakmayacağını vurgulayarak, imanın gerektirdiği fedakarlığı ve sadakati dilbilimsel bir derinlikle ele alır.

1حَسِبْتُمْh-s-b

Kök:ح س ب—Zannetmek, sanmak, hesap etmek anlamlarına gelir ve ayette bir beklenti veya varsayımın sorgulanmasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hasibe' fiilinin hem 'saymak, hesaplamak' hem de 'zannetmek, sanmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, müminlerin Allah'ın kendilerini imtihan etmeden bırakacağı yönündeki yanlış bir zannını sorgulamaktadır. (el-Müfredât, s. 226)

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'hasibtum' ifadesinin burada 'zannettiniz mi?' şeklinde bir istifham-ı inkârî (reddedici soru) olduğunu ve Allah'ın, müminlerin bu tür bir zanna kapılmalarını onaylamadığını gösterdiğini ifade eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 257)

2تُتْرَكُوا۟t-r-k

Kök:ت ر ك—Bırakılmak, terk edilmek anlamına gelir ve ayette Allah'ın müminleri imtihansız ve sorgusuz bırakmayacağını ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'terk' kelimesinin 'bırakmak, vazgeçmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tutrakû' ifadesi, Allah'ın müminleri, cihat ve sadakat gibi sınavlardan geçirmeden kendi hallerine bırakmayacağı manasını taşır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 189)

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'terk'in bir şeyi olduğu gibi bırakmak, ondan el çekmek olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın müminleri, imanlarının gereğini yerine getirmeden, yani cihat etmeden ve sırdaş edinmeden, başıboş bırakmayacağını vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 28)

3جَـٰهَدُوا۟c-h-d

Kök:ج ه د—Cihat etmek, gayret göstermek, çaba sarf etmek anlamına gelir ve ayette Allah yolunda mücadele etmeyi ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'cihat' kavramının Kur'an'da sadece savaşmakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda Allah yolunda her türlü gayreti, çabayı ve fedakarlığı kapsadığını belirtir. Ayetteki 'câhedû' ifadesi, müminlerin imanlarını ispatlamak için gösterdikleri bu geniş kapsamlı mücadeleyi vurgular. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 200-205)

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'cihat'ın 'güç ve takatin son sınırına kadar çaba sarf etmek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'câhedû' kelimesi, Allah'ın, müminlerin bu samimi ve azimli çabalarını görmeden onları bırakmayacağını ifade eder. (el-Müfredât, s. 197)

4وَلِيجَةًv-l-c

Kök:و ل ج—Sırdaş, içli dışlı olunan kimse, yakın dost anlamına gelir ve ayette Allah'tan başkasını sırdaş edinmeme ilkesini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'velîce' kelimesinin 'içine girilen şey' veya 'sırdaş edinilen kimse' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, müminlerin Allah, Resulü ve müminler dışında kimseyi sırdaş edinmemesi gerektiğini, yani onlara tam bir sadakat göstermesi gerektiğini ifade eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 245)

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'velîce'nin 'bir topluluğun içine girip onlardan olmayan, ancak onlardanmış gibi görünen kişi' veya 'sırların paylaşıldığı yakın dost' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki bağlamda, müminlerin Allah'a olan bağlılıklarında samimi olmaları ve düşmanlarla gizli ilişkiler kurmamaları gerektiği vurgulanır. (el-Külliyyât, s. 953)

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'velîce' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'içerden bilgi alan, sırdaş edinilen yabancı' anlamında kullanıldığını ve bu ayette müminlerin, Allah'a ve Resulüne karşı sadakatlerini zedeleyecek gizli dostluklardan kaçınmaları gerektiğini ifade ettiğini belirtir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 312)

5خَبِيرٌۢh-b-r

Kök:خ ب ر—Her şeyden haberdar olan, her şeyi bilen anlamına gelir ve Allah'ın kullarının tüm yaptıklarından eksiksiz bilgi sahibi olduğunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'habîr' isminin 'bir şeyin iç yüzünü, gizli yönlerini bilen' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Allahü Habîrun bimâ ta'melûn' ifadesi, Allah'ın müminlerin cihatlarındaki samimiyetlerini, sırdaş edinmelerindeki niyetlerini ve tüm amellerini en ince ayrıntısına kadar bildiğini vurgular. (el-Müfredât, s. 246)

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'habîr' kelimesinin 'bir şeyin hakikatini ve mahiyetini bilen' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın müminlerin dış görünüşlerinin ötesinde, kalplerindeki niyetleri ve amellerinin iç yüzünü de bildiği mesajını pekiştirir. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 400)

Tevbe Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Em hasibtum en tutrakû velemmâ ya’lemi(A)llâhu-llezîne câhedû minkum velem yettehizû min dûni(A)llâhi velâ rasûlihi velâ-lmu/minîne velîce(ten) va(A)llâhu habîrun bimâ ta’melûn(e) Yoksa; Allah içinizden, Allah’tan, Resûlünden ve mü’minlerden başkasını kendilerine sırdaş edinmeksizin cihad edenleri ayırt etmeden bırakılacağınızı mı sandınız? Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır. (9/16)

Eserin tamamını oku