Tevbe Sûresi 17. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Tevbe 17Cüz 10 · Sayfa 189

Tevbe Sûresi 17. Âyet

التوبة

Mâ kâne lilmuşrikîne en ya'murû mesâcida(A)llâhi şâhidîne ‘alâ enfusihim bilkufr(i)(c) ulâ-ike habitat a'mâluhum vefî-nnâri hum ḣâlidûn(e)

Allah'a ortak koşanların, inkarlarına bizzat kendileri şahitlik edip dururken, Allah'ın mescitlerini imar etmeleri düşünülemez. Onların bütün amelleri boşa gitmiştir. Onlar ateşte ebedi kalacaklardır.

Tevbe Suresi 17. ayet, müşriklerin Allah'ın mescitlerini imar etme yetkisinin olmadığını, zira küfürleri sebebiyle amellerinin boşa gideceğini ve cehennemde ebedi kalacaklarını dilbilimsel bir kesinlikle ifade eder. Ayet, 'imar etme', 'şahitlik etme', 'küfür' ve 'amellerin boşa gitmesi' gibi temel kavramlar üzerinden inanç ve amel arasındaki derin ilişkiyi vurgular.

1لِلْمُشْرِكِينَş-r-k

Kök:ش ر ك—Allah'a ortak koşanlar, birden fazla ilaha tapanlar anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şirk (شِرْك), iki ortağın birleşmesi ve bir işe ortak olmasıdır. Allah'a şirk koşmak ise, O'na ortak koşmak, O'nunla birlikte başka bir ilah kabul etmektir. Ayetteki 'müşrikîn' kelimesi, Allah'ın birliğini reddedip O'na ortak koşanları ifade eder ve bu durum onların mescitleri imar etme ehliyetini ortadan kaldırır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Müşrik (مُشْرِك), Allah'a başkasını ortak koşan kimsedir. Bu ayette, müşriklerin kendi küfürlerine şahit olmaları, onların Allah'ın mescitlerini imar etmelerinin mecazen dahi mümkün olmadığını gösterir, çünkü imar, tevhid inancıyla bağdaşır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu'ya göre 'şirk', Kur'an'ın temel kavramlarından biri olup, tevhidin zıddıdır. Allah'ın mutlak birliğini ihlal eden her türlü inanç ve eylemi kapsar. Ayetteki 'müşrikîn' kelimesi, bu temel karşıtlık üzerinden, onların dini yapıları imar etme yetkisizliğini vurgular.

2يَعْمُرُوا۟a-m-r

Kök:ع م ر—Bir yeri bayındır hale getirmek, onarmak, inşa etmek ve aynı zamanda ibadetle şenlendirmek anlamlarına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): 'Amr' (عَمْر), bir yeri mamur etmek, onarmak ve orada ikamet etmektir. Ayetteki 'ya'murû' fiili, mescitleri hem fiziksel olarak inşa ve bakımını yapmak hem de onları ibadetle şenlendirmek anlamını taşır. Müşriklerin bu fiili gerçekleştiremeyeceği, inanç eksikliklerinden kaynaklanır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İmar (إِعْمَار), bir yeri yaşanılır kılmak, şenlendirmek ve onarmaktır. Mescitlerin imarı, sadece fiziksel yapısını değil, aynı zamanda orada Allah'a ibadetle meşgul olmayı da içerir. Müşriklerin küfürleri, bu manevi imarı gerçekleştirmelerine engeldir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'amr' kökünün Kur'an'da hem maddi hem de manevi anlamda 'şenlendirme, yaşatma' manasına geldiğini belirtir. Mescitlerin imarı, sadece duvarlarını yükseltmek değil, aynı zamanda onları tevhid inancıyla doldurmaktır ki bu da müşrikler için mümkün değildir.

3مَسَـٰجِدَs-c-d

Kök:س ج د—Secde edilen yerler, ibadethaneler, Allah'a kulluk edilen mekanlar anlamına gelir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Mescid (مَسْجِد), secde edilen yerdir. Secde, Allah'a karşı en büyük tevazu ve kulluk ifadesidir. Ayetteki 'mesâcid' kelimesi, Allah'a ibadet ve tevhidin merkezi olan mekanları ifade eder ve bu mekanların imarı ancak tevhid inancına sahip olanlar tarafından yapılabilir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mescid, secde için tahsis edilmiş yerdir. Secde, Allah'a boyun eğme ve O'na kulluk etmenin en belirgin şeklidir. Müşriklerin, kendi küfürlerine şahitlik ederken bu mekanları imar etmeleri, kavramsal olarak bir çelişki oluşturur.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Mescid, Allah'a ibadet ve zikir için inşa edilmiş özel bir mekandır. Bu mekanların kutsiyeti, orada yapılan ibadetlerin tevhid inancına uygun olmasıyla doğrudan ilişkilidir. Müşriklerin bu mekanları imar etme yetkisi, onların inançsızlıkları nedeniyle reddedilir.

4بِٱلْكُفْرِk-f-r

Kök:ك ف ر—İnkar, nankörlük, gerçeği örtme ve Allah'ın birliğini reddetme halidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Küfr (كُفْر), bir şeyi örtmek, gizlemektir. Dini bağlamda ise, Allah'ın nimetlerini inkar etmek ve O'nun birliğini reddetmektir. Ayetteki 'bi'l-küfr' ifadesi, müşriklerin kendi inançsızlıklarını açıkça ortaya koyduklarını ve bu durumun onların mescitleri imar etme ehliyetini ortadan kaldırdığını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Küfr, Allah'ın birliğini ve peygamberlerin getirdiklerini inkar etmektir. Ayetteki 'şâhidîne alâ enfüsihim bi'l-küfr' ifadesi, müşriklerin kendi ağızlarıyla veya fiilleriyle küfürlerini itiraf ettiklerini ve bu durumun onların amellerini değersiz kıldığını belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, 'küfr' kavramını Kur'an'ın merkezi kavramlarından biri olarak ele alır ve onu 'iman'ın karşıtı olarak tanımlar. Küfür, sadece inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'ın lütuflarına karşı nankörlük ve gerçeği bilerek reddetme eylemidir. Ayette, müşriklerin bu küfür hali, onların dini görevleri yerine getirme yetersizliğinin temel nedenidir.

5حَبِطَتْh-b-t

Kök:ح ب ط—Amellerin boşa gitmesi, faydasız hale gelmesi, sevabının kalmaması anlamına gelir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Habit (حَبِطَ), bir şeyin boşa gitmesi, faydasız hale gelmesidir. Ayetteki 'habitat a'mâluhum' ifadesi, müşriklerin yaptıkları iyi işlerin, küfürleri nedeniyle Allah katında hiçbir değerinin kalmadığını mecazi bir anlatımla ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Habt (حَبْط), bir hayvanın çok yiyip karnının şişmesi ve sonra ölmesidir. Amellerin 'habıt' olması ise, onların sevabının yok olması, boşa gitmesidir. Müşriklerin amellerinin boşa gitmesi, onların küfürleri sebebiyle ahirette hiçbir karşılık bulamayacaklarını gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Habt, amelin sevabının düşmesi ve yok olmasıdır. Bu ayette, müşriklerin küfürleri nedeniyle yaptıkları her türlü iyiliğin, Allah katında bir değer taşımayacağı ve ahirette kendilerine bir fayda sağlamayacağı açıkça belirtilmiştir.

6خَـٰلِدُونَh-l-d

Kök:خ ل د—Ebediyen kalmak, sonsuza dek ikamet etmek anlamına gelir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Hulûd (خُلُود), bir yerde uzun süre kalmak, ebediyen ikamet etmektir. Ayetteki 'hâlidûn' kelimesi, müşriklerin cehennemde sonsuza dek kalacaklarını, oradan çıkışlarının olmadığını kesin bir dille ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hulûd, bir şeyin eskimeyen ve değişmeyen bir durumda kalmasıdır. Ahiret bağlamında ise, cennet veya cehennemde sonsuza dek kalmayı ifade eder. Müşriklerin cehennemde 'hâlidûn' olmaları, onların küfürlerinin nihai ve geri dönülmez sonucudur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Hulûd, bir şeyin kalıcı olması ve yok olmamasıdır. Cehennemde 'hâlidûn' olmak, azabın sürekli ve kesintisiz olacağını, müşrikler için kurtuluş umudunun bulunmadığını gösterir.

Tevbe Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Mâ kâne lilmuşrikîne en ya’murû mesâcida(A)llâhi şâhidîne alâ enfusihim bilkufr(i) ulâ-ike habitat a’mâluhum vefî-nnâri hum hâlidûn(e) Allah’a ortak koşanların, inkârlarına bizzat kendileri şahitlik edip dururken, Allah’ın mescitlerini imar etmeleri düşünülemez. Onların bütün amelleri boşa gitmiştir. Onlar ateşte ebedî kalacaklardır. (9/17)

Mescid, secde edilen mahaldir ve secde de îseviyet, fenafillah, hakikat mertebesinin ifadesidir. Kendi vehimi varlıklarını inkarlarına şahitlik edenler bu mertebeyi imar etmesi yani kendi varlıklarında meydana çıkarması düşünülemez. Onların yaptıkları amel-işler de hayali olduğu ve hakikati olmadığı için boşa gitmiştir. Kendi vehimlerinin ateşinde ebedi kalacaklardır.

Eserin tamamını oku