Tevbe Sûresi 48. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'بغى' kökünü 'haddini aşmak, sınırı geçmek' ve 'bir şeyi arzu etmek, talep etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'ibtiga' formu, bir şeyi elde etmeye çalışmak, onu aramak anlamındadır. Burada münafıkların fitneyi aktif olarak arzuladıklarını ve onu gerçekleştirmek için çaba sarf ettiklerini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ibtiga' kelimesini 'talep etmek, istemek' olarak yorumlar. Ayetteki kullanımı, münafıkların daha önce de fitne çıkarmak için istekli olduklarını ve bu yönde bir çaba içinde bulunduklarını mecazi olarak belirtir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'fitne' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir; bunlardan biri de 'imtihan ve bela'dır. Bu ayette ise 'insanları dinden döndürme, bozgunculuk çıkarma ve kargaşa yaratma' anlamında kullanılmıştır. Münafıkların amacı, Müslümanlar arasında ayrılık ve zayıflık oluşturmaktır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fitne'nin asıl anlamının 'altını ateşte eriterek saflığını test etmek' olduğunu ifade eder. Buradan hareketle, 'imtihan, bela, deneme, şaşırtma, kargaşa ve bozgunculuk' gibi anlamlara gelir. Ayetteki 'fitne', münafıkların Müslüman toplumu içeriden çökertme ve düzeni bozma girişimlerini ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da hem 'imtihan' hem de 'kaos, kargaşa, iç savaş' gibi olumsuz anlamlar taşıdığını vurgular. Bu ayetteki 'fitne', münafıkların toplumsal düzeni bozmaya yönelik kasıtlı eylemlerini, yani 'kargaşa çıkarma' ve 'ayrılık tohumları ekme' çabalarını ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'kalb' kökünün 'bir şeyi bir halden başka bir hale çevirmek' anlamını taşıdığını belirtir. 'Taklîb' (kalbe fiilinin tef'il babı), bir şeyi tekrar tekrar çevirmek, altüst etmek veya bir durumu değiştirmeye çalışmak demektir. Ayetteki kullanımı, münafıkların Peygamber'e karşı çeşitli entrikalar çevirdiklerini, işleri karıştırmaya çalıştıklarını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'taklîb'in 'bir şeyi bir taraftan diğer tarafa çevirmek' veya 'bir durumu değiştirmeye çalışmak' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'kalbe' fiili, münafıkların Hz. Peygamber'e karşı sürekli olarak planlar kurduklarını, durumları kendi lehlerine çevirmeye çalıştıklarını ve çeşitli hileler yaptıklarını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hak' kelimesinin 'doğruluk, gerçeklik, adalet, sabit ve değişmez olan' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'hak', Allah'ın vaadinin gerçekleşmesi, İslam'ın galip gelmesi ve münafıkların planlarının boşa çıkması anlamında kullanılmıştır. Bu, ilahi iradenin tecellisidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'hak'kın 'varlığı sabit olan şey' ve 'doğru söz' gibi temel anlamlarını vurgular. Ayetteki 'hak'kın gelmesi, Allah'ın vaadinin ve Peygamber'in getirdiği dinin doğruluğunun ortaya çıkması, münafıkların yalanlarının ve entrikalarının aksine gerçeğin galip gelmesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kerh' kelimesini 'bir şeyi istememek, ondan nefret etmek veya zorla yapmak' olarak açıklar. 'Kârihûn' ise bu durumu yaşayanlardır. Ayetteki kullanımı, münafıkların, hak ortaya çıktığında ve Allah'ın emri üstün geldiğinde bundan hoşnut olmadıklarını, hatta nefret ettiklerini ve bu durumun onların aleyhine olduğunu ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kerh' kavramının 'bir şeyi gönülsüzce yapmak veya bir şeyden hoşlanmamak' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'kârihûn' ifadesi, münafıkların, İslam'ın zaferine ve hakkın tecellisine karşı içten bir hoşnutsuzluk ve isteksizlik duyduklarını, bu durumun onların beklentilerinin aksine geliştiğini vurgular.