Lekad ḣalaknâ-l-insâne fî kebed(in)
(1-4) Sen bu beldedeyken bu beldeye (Mekke'ye), babaya ve ondan meydana gelen çocuğa yemin ederim ki, biz insanı bir sıkıntı ve zorluk içinde (olacak ve bunlara göğüs gerecek şekilde) yarattık.
Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri
Terzibaba - Necdet Ardıç
Görüldüğü gibi bu Âyetler Zât-î Âyetler’dir, ve Cenâb-ı Hakk, “biz insan-ı meşakkat ve sıkıntı içinde halk ettik” demek sûretiyle fâil’in kendisi olduğunu bildirmektedir.
Gerek sûret-i gerek sıret-i iç bünyesi itibariyle sıkıntı ve meşakkat içinde halkedilmiştir. Sûret-i dört unsurdan meydana gelmiş bir bileşim, küçücük bir aciz iken birçok evrelerden geçerek nihayet kendi işini kendi görmeye başlayacak hale gelmektedir. Çocukluktan itbaren ölünceye kadar bu anâsır bedenin hem kullanıcısı hemde bakıcısı olmuştur, bu bedeni yönüyle başına gelmedik zorluklar kalmamaktadır.
Sıreti-içi ise bütün zıt İlâh-i isimlerin terkibinden meydana gelmiş, gösteri sahnesi halinde düzenlenmiştir. Her türlü esmâ ve sıfatların mânâları’nın fiiller halinde oradan görünmesi onun özelliklerindendir. Her bir mânâ bu bedene sahip çıkmaya çalıştığından gene ortada bu yüzden de sıkıntı ve meşakkat oluşmaktadır. Tâki emri İlâhiyye ye uyup hayatını ona göre düzenleyinceye kadar. Aslında gene sıkıntı ve meşakkat bitmez ancak imân-ı ve sabrı ile bunları kolaylaştırmış olur.
أَيَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ
(E yahsebu en len yakdira aleyhi ehad)