İçeriğe atla
Leyl 3Cüz 30 · Sayfa 595

Leyl Sûresi 3. Âyet

الليل

Sohbete sor

Vemâ ḣaleka-żżekera vel-unśâ

Erkeği ve dişiyi yaratana andolsun ki,

Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri

Terzibaba - Necdet Ardıç

Tek nefis olan Vahidiyyet’ten “erkek ve dişi hükmünde olan, fâil ve mef’ûl-u halketti. Tek nefsin varlığında, bâtın’ın da mevcud olan dişilik ve erkeklik hakikatlerini iki görünüm ile ortaya çıkardı, böylece biri fâil biri mef’ul olmak üzere ikiliğe “şef” iyyete geçerek onlardan da diğerlerini halketti. Bu oluşum bütün âlemde geçerlidir her şey erkek ve dişi olmak üzere hayatlarını sürdürürler. Eğer âlemde sadece “zekera” hükmünde olan varlıklar olsa idi. Tecelli-i İlâh-î sadece “akl-ı küll-zeker) mertebesinde kalsa idi bu âlemler oluşmaz Zât-ı mutlak kendi mertebesinde ilmi İlâhiye olarak kalır bu âlemler halkedilemez idi. İşte Zât-ı mutlağın bu metebe de kendisine ayna olacak ve kendisindeki bütün hakikatleri ortaya çıkaracak kabiliyyet ve genişlikte “Hakikat-i Muhammed-î” programını halketti buna da, sıfat mertebesi “nefs-i küll” dendi. Ve bu nefsi kül “Hakikat-i Muhammedi” Aklı küllün mührü ve kopyası ve aynı ve aynası oldu bütün bunları kabul ettiğinden Hakk’ın ilk zuhuru-sevgilisi ve kendine has Habibi oldu, bütün bu mertebelerin nokta zuhur mahalli ise bizlere ve âlemlere de rahmet olan Hz. Muhammed (s.a.v.) Efendimizdir.

Bu ma’nâ da Âdem Akl-ı küll, Havva ise nefs-i küll’dür. Âdem ile Havvanın birliğinden insan nesli üredi ise, Akl-ı küll ile nefs-i küllün birleşmesinden de âlemler meydana geldi.


إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّىٰ

(İnne sa’yekum le şettâ.)