Tîn Sûresi 7. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kezeb' (كذب) kökünün asıl anlamının 'sözün gerçeğe aykırı olması' olduğunu belirtir. 'Tekzîb' (تكذيب) ise bir şeyi yalan saymak, yalanlamak demektir. Ayetteki 'yükezzibuke' (يُكَذِّبُكَ) fiili, 'seni yalanlamaya iten, yalan saydıran' anlamında kullanılmıştır; yani, bunca delile rağmen ahiret dinini yalanlamaya seni sevk eden nedir diye bir sorgulama içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, bu tür ifadeleri mecazi bir anlatım olarak değerlendirir. 'Fema yükezzibuke' ifadesini, 'Seni yalanlamaya sevk eden ne olabilir ki?' şeklinde, yani yalanlamanın imkansızlığını vurgulayan bir soru olarak açıklar. Bu, muhatabın yalanlamaya bir gerekçe bulamayacağı anlamına gelir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'k-z-b' kökünün Kur'an'daki kullanımının sadece 'yalan söylemek' değil, aynı zamanda 'bir şeyi reddetmek, inkar etmek' anlamını da taşıdığını belirtir. Ayetteki 'yükezzibuke' ifadesi, ahiret dininin gerçekliğini inkar etme, onu yalan sayma eylemini ifade eder ve bu inkarın anlamsızlığına dikkat çeker.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'dîn' (دين) kelimesinin temel anlamlarından birinin 'ceza, karşılık' olduğunu belirtir. Özellikle Kur'an'da 'yevmü'd-dîn' (din günü) tabiriyle ahiret gününe, hesap ve ceza gününe işaret edildiğini açıklar. Bu ayetteki 'bi'd-dîn' ifadesi de bu bağlamda, ahiret dinini, yani hesap ve ceza gününü yalanlama anlamındadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'dîn' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayetteki 'dîn'in ise 'el-cezâ' (karşılık, ceza) ve 'el-hisâb' (hesap) anlamlarına geldiğini ifade eder. Dolayısıyla ayet, 'Seni hesap ve ceza gününü yalanlamaya sevk eden nedir?' şeklinde anlaşılmalıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'dîn' kavramının Kur'an'daki semantik alanını incelerken, bu kelimenin 'yargı, hüküm, hesap günü' anlamlarını da içerdiğini vurgular. Özellikle ahiret bağlamında kullanıldığında, 'dîn'in ilahi yargı ve karşılık görme sistemini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'bi'd-dîn' ifadesi, bu ilahi yargı ve hesap gününe olan inancı veya inkârı konu edinir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'dîn' kelimesinin Kur'an'daki geniş anlam yelpazesine dikkat çeker ve bu ayetteki kullanımının 'ahiret inancı, hesap ve ceza sistemi' olduğunu belirtir. İnsanın yaratılışındaki mükemmellikten sonra, bu mükemmel yaratılışın bir gayesi olarak ahiret dininin varlığına işaret edildiğini ve bunu yalanlamanın mantıksızlığını vurgular.