İçeriğe atla

Alem-i Mana

Manalar alemi. Fizik ötesi gerçeklik.

Tanım

Âlem-i Mânâ, mânâların, hakikatlerin, aslî sûret bulunduğu, cismânî olmayan, zaman-mekân ötesi bir gayb âlemidir. Tasavvuf kâinat nizamı maddi âlemin (âlem-i mülk, şehâdet) ardındaki hakikat katmanı olarak konumlandırılır.

Beş Hazret — Hazerât-ı Hams

İbn Arabi ekolünün (Konevî, Kayserî, Cîlî) beş ilahî mertebe (hazerât-ı hams) tasnifinde âlem-i mânâ, âlem-i misâl ile birlikte gayb âlemleri arasında yer alır:

  1. Hazret-i Gayb-ı Mutlak (lâ-taayyün / a'mâiyyet)
  2. Hazret-i Gayb-ı Muzâf — Âlem-i cebêrût, ervâh (ruhlar) âlemi ≈ âlem-i mânâ
  3. Hazret-i Misâl / Hayâl — Âlem-i misâl
  4. Hazret-i Şehâdet — Âlem-i mülk (maddi)
  5. Hazret-i Câmia — İnsân-ı kâmil

Mânâ – Sûret İlişkisi

Tasavvufta her sûret (form), bir mânânın tecellisidir. Mânâlar öncedir, sûretler onların aynalardaki yansımalarıdır. Mevlânâ Mesnevî'de: "Sûret gölgedir, mânâ güneştir" buyurur.

Bu anlayış Platon'un idealar nazariyesiyle paralellik taşır, ancak İslam tasavvufunda mânâlar Hakk'ın ilmindeki ayân-ı sâbite (sabit ilmî hakikatler) olarak konumlandırılır.

Âlem-i Mânâ ve Rüya

Rüya, sâlikin âlem-i mânâ ile temas yollarından biridir. Kehf sûresi (18) Ashâb-ı Kehf'in uykusunda zamanın âdetâ durması, mânâ âleminin zaman-dışı karakterini remz eder. Hz. Yûsuf'un rüya tabirleri de (Yûsuf 12:43-49) mânâ-sûret dönüşümünün peygamberane örnekleridir.

Bilgi Kaynağı Olarak

Ehlullah'a göre hakiki marifet, duyularla değil kalp yoluyla âlem-i mânâdan alınır. Keşf, ilhâm, hâtıra gibi bilgi kanalları bu âlemle bağlantılıdır. Şihâbeddîn Sühreverdî'nin İşrâk felsefesinde bu âlem "âlem-i müsül-i muallâka" (askıdaki suretler âlemi) olarak da kavramlaştırılır.

Necdet Ardıç Geleneği

Türk tasavvufunun modern temsilcilerinden Necdet Ardıç, âlem-i mânâ'yı sâlikin ruhanî yolculuğunda geçtiği bir makam olarak ele alır ve onu Kur'an'daki "âlemlerin Rabbi" (Fâtiha 1:2) ifadesindeki çoğul "âlemîn"in bir katmanı olarak yorumlar.

İlgili Kavramlar

Kaynaklar

  • İbn Arabi, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye
  • Sadreddin Konevî, Miftâhu'l-Gayb
  • Dâvud-i Kayserî, Mukaddimât-ı Şerhi Fusûs
  • Mevlânâ, Mesnevî

Bu Kavram'in Gectigi Eserler

Ramazan ve Oruç
Ramazan ve Oruç

Terzibaba - Necdet Ardıç

4x

...neciyullah ile buradaki necat-ı karşılaştırıyoruz sanılmasın. Nuh (a.s.) Allah’ın (c.c.) büyük bir peygamberidir, biz ise aciz bir kuluz. Nuh (a.s.) ın hâli geneldir, bizim hâlimiz ise, özel (indi) dir, kimsey...

Ramazan ve Oruç

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

Ahmed Avni Konuk

3x

nde lâ-yefkahûndurlar, yani o mecliste söylenen sözlere karşı bahis ve münazara etmek şöyle dursun, anlamazlar bile! 1294. Peyk yeryüzünde pek çabuk koşucudur; deryaya gittiği vakit, damarı kopmuş kim

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)
İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)

Terzibaba - Necdet Ardıç

2x

...kmaktadır. Böyle olunca, onun icmal tafsili, gaybında müşahede olunur… Bu haller ilmi hakiki yolundan icmal ve de yeri geldiğinde tafsili olarak gayden müşahede edilip gerektiğinde şehadet âlemine ilmin kelâm y...

117 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Sohbet Arası Sohbetler (25)
Sohbet Arası Sohbetler (25)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...ı. İsa aleyhisselâm’a İncil diye bir kitap verilmedi. Araştırılırsa bunun böyle olduğu gözükecek. Kuranın tevratın geldiği belli. Seyri, kayıtlarla açık zeburun geldiği suhufların nasıl verildiği belli. Ancak İ...

157 25 sohbet aras sohbetler

TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)
TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...a âit olan, mânâsı Hakk’tan, lâfzı kendinden, (hadîs-i kûdsî’ndir.) denir. Hadîs-i Şerîf: Lâfzını ve mânâsını ilmi ilâh-î ve şerîat-ı Muhammedî kuralları içerisinde bir bilgi cümlesi düzenlemişsen bu da senin (h...

180 Fusûsu’l-Hi̇kem

Furkân Sûresi
Furkân Sûresi

...su, biri tatlı su. Birbirleriyle sürtünerek geçiyorlar ama birbirlerine karışmıyorlar, olduğunu fark etmiş. Bu oluşum âyetin zâhir manasıdır. Eğer araştırılsa dünyanın daha birçok yerinde bu olguya rastlamak m...

235 25 29 Kur Ker Yol Furkan Sûresi Murat Deruni

Fâtır Sûresi
Fâtır Sûresi

...Fransız alimi Jacques Cousteau, Cebel-i Tarık Boğazında dalış yaparken bir akıntı fark etmiş. Biri sıcak su, biri soğuk su; biri acı su, biri tatlı su. Birbirleriyle sürtünerek geçiyorlar ama birbirlerine karı...

244 35 37 Ku Ker Yol Fatır Sûresi Murat Derûni son

Bakara Sûresi
Bakara Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

...san olmaz, ziyan olur. Mânâ âleminin rızkı, ef’âl mertebesin-den, esmâ mertebesinden, sıfat mertebesinden ve Zât mertebesinden oluyor, işte bir kimse hangi mertebede ise o mertebeden alıyor rızkını, o düzeyden...

36 2 Bakara-Sûresi̇

Necm (Yıldız) Sûresi
Necm (Yıldız) Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

...ancak mümkündür. Eğer şu meselelerin özüne nüfuz et­memişse bir kimse bunun derinliğine inmesi mümkün değildir. Sadece kendi hayâlinde, kendi yıldızının aydınlattığı ve kendi yıldızının anlayabildiği kadar Mi’r...

37 53 ve-NECM-YILDIZ-SÛRESİ

İsrâ Sûresi
İsrâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

...vaktinde olan bu 7 hâdise mânâ âlemi itibarıyla fenâfillâh (İseviyet-Sıfat mertebesi) ile, kendi beşeri varlığının tamamen hiç olduğu, görünmez hale geldiği, beşeriyetini...

38 17 İ̇sra-Sûresi̇

İnci Tezgâhı (1)
İnci Tezgâhı (1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...es aynı zevki paylaşıyorsa gerek nefsi gerek Rahmân-î olsun, o mecliste zâhir ne kadar çok gözükse de mânâ yani görünmeyen kısım tekdir. Hepsi o tek’in görüntüleridir. Eğer öyle olmasa zâten bir arada duramazlar...

41 (İnci tezgâh-ı)

Terzi Baba (Cilt 1)
Terzi Baba (Cilt 1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...baba, iyi bir aile reisi, örnek bir eş ve arkadaş, kendi işlerini kendisi görüp başkalarına yük olmadan hayatını sürdüren birisidir. O, çağları kucaklayan; daima tazeliğini, güncelliğini ve güzelliğini koruyan...

12 Terzi Baba 1

Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)
Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...***** Mânâ âlemi ile madde âleminin birbirinden ayrı olmadığını beşeri düşüncede olan hiç kimse bilmez. Oysa ne ayrı bir yerlerde bir şehadet âlemi vardır ne de ondan ayr...

75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ

Yehova Şahitleri ile Mülâkât
Yehova Şahitleri ile Mülâkât

Terzibaba - Necdet Ardıç

...dirler, madde âlemine inmiş değildirler. Bir mimarın, mühendisin bir binayı kafasında tasarlaması gibi. Rububiyyet yâni Rabb mertebesi ise bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebenin ismidir. Bun...

Yehova Şahitleri ile Mülakat

Zekât ve İnfâk
Zekât ve İnfâk

Terzibaba - Necdet Ardıç

...kamını elde edenler. Peki ferdiyyet makamı ne oluyor? Ferdiyyetten evvel vitriyyet vardır. Bilindiği gibi vitir namazı gününde resmi son namazı olmasından dolayı, kemâlde olması, yatsı namazınının 13. Rekâtında...

Zekat ve İnfak

Vahiy ve Cebrâîl
Vahiy ve Cebrâîl

...rlendirme için de bir aracıya ihtiyaç vardır. Bu aracının aldığı isim dört büyük melekten biri olan “Cebrâil” dir. Cebrâil, peygamberlere; peygamberler de ümmetle-rine ilâhi bilgileri tebliğ ederler. Vâhy; Cebr...

Vahiy ve Cebrâîl

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Ahmed Avni Konuk

zdım. Bu sebeple mâşûkumun tecellîlerinin nuru, benim aklımı bu iki tarafa da yönelt- Bu beyt-i şerîfin özet şerhinde üstâdım Mesnevîhân Selânikli Mehmed Es'ad Dede Efendi (k.s.) şöyle buyururlar: "Eğ

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2

Ahmed Avni Konuk

sine uygun bir sûrete girip görünür — mânâ âleminde ilmin süt sûretine temessülü gibi. Perdesiz olan ilâhî hitâb, tatma (zevk) ve vicdân yoluyla olduğundan, söylemek ve yazmakla tarif edilemez. Ya'ni

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Ahmed Avni Konuk

erdir. Zirâ onlar gözbebeği mesâbesindedirler ve hakâyık-ı eşyâyı onlar görürler. Bu bâbdaki tafsilât 1. cildde geçmiş idi تملع Gevheri ve çörçöpü göz bilir; ondan dolayı o çörçöp göze . ✨ &#10

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri
Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri

Terzibaba - Necdet Ardıç

...k dalgaların tercümanıdır. Mânâ âlemi deryasından zuhura çıkmak için sıra bekleyen hakikatleri belirli bir sıraya koyup düzenleyerek ortaya ses ve mânâları ile zâhir âlem...

54 90 Beled-Şems-leyl-Duhâ-İnşirâh

Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)
Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...ırlık istenmez. Âlemlere doğru yolu gösteren Kâbe’dir, buradaki âlemler sözü çok geniş manadadır. Belki bir gün Kâbe-i Şerifin olduğu koordinat bir hareket noktası olacak, diğer gezegenlerle irtibat kurmak için...

144 12 2002 2003 28 08.cd Sohbet Arasi Sohbetler

Sohbet Arası Sohbetler CD 19 (2006)
Sohbet Arası Sohbetler CD 19 (2006)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...a bu kadarıyla da bilsek bize çok yol açar, çok yol kazandırır. Her harfin kendine ait alfabe sırasında bir mânâsı vardır. Mesela Sin harfi insanı ifade etmekte. Ye harfi Yakîn hakikatlerini ifade etmektedir. Ş...

151 19 12.cd 2006 Sohbet Arasi Sohbetler