İçeriğe atla

Halk Alemi

Yaratılmış varlıklar alemi. Maddi evren.

Tanım

Halk Âlemi (âlem-i halk), yaratılmış, cisimlendirilmiş, zaman-mekâna tabi varlıkların bulunduğu âlemdir. Tasavvuf kâinat nizamı, Emir Âlemi (âlem-i emr) ile ikili bir yapı oluşturur: Emir âlemi Hakk'ın "Kün!" emriyle doğrudan, halk âlemi ise sebepler, maddeler ve zamansal oluşla meydana gelir.

Kur'an Referansı

  • A'râf 7:54 — "Dikkat edin! Yaratmak (halk) da emir (emr) de yalnız O'nundur." Bu ayet klasik tasavvuf kâinat nizamı iki-âlem tasnifinin temel dayanağıdır.
  • Yâsin 36:82 — "Bir şeyi dilediği zaman emri, ona yalnız 'Ol!' demektir; o da hemen oluverir." (Emir boyutunun zaman-dışı karakteri)

İki Âlem Tasnifi

ÖzellikHalk ÂlemiEmir Âlemi
MahiyetiCismânî, maddîRuhanî, latîf
ZamanZamansaldırZaman-ötesidir
SebepSebeplerle yaratılırDoğrudan "Kün!" ile olur
ÖrnekFelekler, anâsır, mevâlîd (cansız-bitki-hayvan-insan bedeni)Akıl, ruh, nefs, levh, kalem

Tasavvufî Yorum

Necmeddin-i Kübrâ ve Sadreddin Konevî gibi sûfiler, halk âlemini "kesafet âlemi" (yoğunluk), emir âlemini ise "letafet âlemi" (incelik) olarak tasnif eder. İmam-ı Gazalî İhyâ'sında bu ayrımı ruhun bedene ilişkisi üzerinden anlatır: ruh emir âleminden, beden halk âlemindendir.

Beden, Ruh ve Bu İki Âlem

İnsan, tasavvufta iki âlemin kesişim noktasıdır:

  • Bedeni → halk âleminin mensubu (dört unsur: toprak, su, hava, ateş)
  • Ruhu → emir âleminden üflenmiş (Hicr 15:29, Sâd 38:72)

Bu yüzden insan, âlem-i sağîr (küçük âlem) olarak âlem-i kebîrin (büyük âlem) minyatürüdür.

Halk Âleminin Hiyerarşisi

Klasik tasavvuf kâinat nizamı (Gazâlî, Kayserî) halk âlemini aşağıdan yukarı şöyle sıralar:

  1. Anâsır (dört unsur)
  2. Mevâlîd-i selâse (üç tevellüt: cemâdât-madenler, nebâtât-bitkiler, hayvânât)
  3. Eflâk (gök felekleri — Batlamyus kâinat nizamı)

İlgili Kavramlar

Kaynaklar

  • Kur'an, A'râf 7:54
  • Gazâlî, İhyâü Ulûmi'd-Dîn (Acâibü'l-Kalb)
  • Sadreddin Konevî, Miftâhu'l-Gayb
  • Dâvud-i Kayserî, Mukaddimât

Bu Kavram'in Gectigi Eserler

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10

Ahmed Avni Konuk

12x

âlem-i halkın gökyüzü olan âlem-i emre kadar giden gizli bazı merdivenler vardır. İnsanların her biri, yatkınlıklarına göre bu basamaklardan geçerek âlem-i emre çıkar. “İnân”, Akrebü'l-Mevârid'in beyâ

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11

Ahmed Avni Konuk

3x

binici olan cândır. Bu beyt-i şerifte süre-i A'râf'ta olan 7154) ya'ni “Âlem-i halk ve âlem-i emr Allâh'ındır ki, onun şânı müteâlidir” âyet-i kerimesine işâret buyurulur. Ya'ni, bizim bu sözlerimizde

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11

Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)
Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)

Terzibaba - Necdet Ardıç

2x

...sır alemi, yıldızlar ve felekler alemi, mevalid alemi (bunlardan murad, maden, nebat ve hayvanlardır ) Ve arşı azîm dahi bu alemdendir. Cisimler aleminin cümlesini ihata eder. Bu şehadet aleminin dışında kalan...

111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”

Kelime-i Hûdiyye
Kelime-i Hûdiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi

2x

...-i şehâdet” tesmiye olunan hakāyıkta; ve zamân ile mesbûk olmayıp “mübdeât” ve “âlem-i emr” ve “âlem-i ervâh” tesmiye olunan hakāyıkta, sereyân-ı vücûd ile sârîdir. Eğer iş böyle olmasaydı, vücûd sahîh ve sâbit...

Kelime-i Hûdiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Ehâdiyye

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Ahmed Avni Konuk

2x

altı cihet ile mukayyed olmadı. Allâmü'1- beyân olan Hakk'ın zât-ı şerifi ise, aklın Hâlık'ı olduğundan, akıldan daha latif ve candan daha latifdir. Binâenaleyh, elbette cihât ile mukayyed olmakdan mü

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Ahmed Avni Konuk

2x

V 345; ©. 2011 67 hamâil ©. 11ل hamâkat C. IV 50, 67: 0. آلا 441; 0. Vİ 26, 27, 108, 114, 134, 140, 141, 143, 291; ©. X 115, 116, 123, 158, 230,376,544;C.X1341;C. 501 155, 224; C. XL 157, 142, 320 ham

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Rûm Sûresi
Rûm Sûresi

...lemi " tesmiye olunan hakikatlerde yayılan oralara nüfuz eden vücûd ile saridir yani her yeri sarmıştır. Eğer iş böyle olma­saydı, vücûd sahih ve sabit olmaz; ve bir şey vücûd bulmaz idi. Çün­kü mümkinin, ya'nî...

242 30 36 Ku Ker Yol Rûm Sûresi Murat Derûni (1)

Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)
Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...yısı misâli diğer sayılara sârî. Emr ve halk âlemi oldu bir nefesten; O nefes ona geri döndü neden. Gidip gelmek bu yerde bilmek oldu; Bakılsa gitmek aynı gelmek oldu. Bi...

75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ

Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)
Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...ten Ahadiyyet’e, oradan Vahidiyyet’e nüzül ederek, orada ilm-i İlâhi’de bütün âlemlerin plânlaması bir bütün olarak oluşturuldu. Burası İnsânın kaynağı, “Vâhidiyyet nefsi” oldu. Buradan Rahmâniyyet mertebesi iti...

Gökyüzü İnsanları Araştırması 2

Gülşen-i Râz ve Şerhi (2)
Gülşen-i Râz ve Şerhi (2)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...bütün sayıları meydana getirmişti. Halk Alemi de o bir nefesten varoldu, Emir âlemi de. Çünkü aslına giden o nefes yok mu? Gelen de oydu işte. Fakat burada hakikatte ne g...

123 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ

Kelime-i Ya'kûbiyye
Kelime-i Ya'kûbiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi

...ût, âlem-i halk, âlem-i his, âlem-i anâsır, âlem-i ecsâm, âlem-i mevâlîd ilh... gibi esâmî ile tevsîm ederler. İmdi bu tenezzülâtın cümlesi zât-ı latîf-i Hakk’ın mertebe m...

Kelime-i Ya'kûbiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Rûhiyye

Kelime-i İbrâhîmiyye
Kelime-i İbrâhîmiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi

...“âlem-i halk” ve “âlem-i hudûs” denilmiştir. Binâenaleyh bu âlem-i hudûsde, kisve-i kesîf-i taayyüne bürünüp zuhûr etmiş olan ancak Hakk’ın vücûdudur. Bu mevtında, her ma...

Kelime-i İbrâhîmiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Müheymiyye

Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)
Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...alemi, anasır alemi, yıldızlar ve felekler alemi, mevalid alemi (bunlardan murad, maden, nebat ve hayvanlardır ) Ve arşı azîm dahi bu alemdendir. Cisimler aleminin cümlesini ihata eder. Bu şehadet aleminin dışı...

Lübbül Lüb

Târık Sûresi
Târık Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

...ûk gören bir insanın sadrındaki letaifin zikrullahla mezmun sıfatlardan temizlenip nurlanmasına tasfiye denir. Letaifin beşi de âlem-i halktandır. Bunlar anâsır-ı erbâa (d...

Tarık Suresi

Vahiy ve Cebrâîl
Vahiy ve Cebrâîl

...esi, “rûh’ul kuds” ten kaynağı olan “Nûr-u ilâhi” ile faaliyete geçerek “âlemler” (mükevvenatı) mey-dana getiren rûh’tur. Daha evvelce de belirtildiği gibi, bütün kevn mertebe-leri kendinde mevcuttur, en üst me...

Vahiy ve Cebrâîl

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Ahmed Avni Konuk

âzımdır. Ma'lüm olsun ki, rüh hakkında zâhir ve bâtın ulemâsının birçok sözleri ve Aziz Nesefi hazretlerinin risâlelerinden anlaşılan hulâsa-i ma'nâ şudur: Rüh, Hakk'ın “Hayât” sıfatının, yine Hakk'ın

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Ahmed Avni Konuk

ak Teâlâ semâyı yükseltti ve ölçü koydu.” Her şeyi hesapsız ve mizânsız değil, mizân ile verir. Âlem-i halktan mübeddel olmuş olan kimseler müstesnâdır. ( فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَ

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Ahmed Avni Konuk

cîn “âlem-i halk”tır. Ve âlem-i emr âlem-i şe'nden ibâret olup latîftir ve âlem-i siccîn âlem-i zuhûrdan ibâret olup kesîftir. Ervâh-ı ebrâr, şerîatin hükmüne göre amelleri sebebiyle ahkâm-ı tabîatten

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Ahmed Avni Konuk

b olur; fakat cânın vahyinin horozu olan enbiyâ ve onların vârisleri olan kümmelin-i evliyâ, galatdan mahfüz ve ma'süm ve pâk olarak zâhir oldular. Hakk'a da'vet husüsunda, aslâ horozlar gibi hatâ etm

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12

Ahmed Avni Konuk

ir olduğu zâhir olur. Şu hâlde rühun ta'rifi böyle olur: Rüh cevherdir. Mertebe-i nebâtta bittabi' ve mertebe-i hayvânda bi'l-ihtiyâr ve mertebe-i insânda bilfiil cismin muharriki ve mükemmilidir. Bey

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12

Altı Peygamber — Hz. Âdem
Altı Peygamber — Hz. Âdem

Terzibaba - Necdet Ardıç

...bir varlık elbisesi > kimliği giydirerek (nâs) “İnsân” ismini vererek böylece hitap etti. (min nefsin vahidetin) (nefs’i vâhid) yani tek nefs’ten; yani,  (Âdem) şifresiyle ifade edilen mahalden halk etti,...

15 6 Pey 1 Hz. dem

Sohbet Arası Sohbetler (26)
Sohbet Arası Sohbetler (26)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...n çok aziym bir hadisedir. Cenâb-ı Hakk, Hakikat-i İnsâniyye olan bu âlemleri, onlar gizli hazinede iken, a’dem den, izâfi yokluktan zuhura çıkarmayı diledi. Zât-ı mutlak A’ma’iyyet’ten Ahadiyyet’e, oradan Vahid...

158 26 Sohbet aras sohbetler

TB. Kelime-i Hûdiyye
TB. Kelime-i Hûdiyye

Terzibaba - Necdet Ardıç

...eğmesi) lazım gelmez. Yani başkaları isterse boyun eğmesinler, kabullenmesinler, ortada hiçbir şey değişmez. Mühim olan senin sendeki hakikatini idrak edip de kendi asaletini idrak etmendir. Zîrâ sana boyun eğe...

185 Fusûsu’l-Hi̇kem

Nûr Sûresi
Nûr Sûresi

...ıfat mertebesi, “rûh’ul kuds” ten kaynağı olan “Nûr-u ilâhi” ile faaliyete geçerek “âlemler” (mükevvenatı) mey-dana getiren rûh’tur. “Rûh-ul a’zam” ve “rûh’ul kuds” , Allah’ın (c.c.) mahlûk olmayan zâtî rûh mer...

236 24 24 Kur Ker Yol Nûr Sûresi Murat Deruni