Devran
Devran, tasavvuf yolunda sâliklerin mürşid riyasetinde, dairevî hareketlerle icra ettikleri cehrî zikir olup, ruhun kâinatın zikrine iştirak etme arzusunun ve vahdet neşvesinin bir ifadesidir.
Tasavvuf yolunda zikir, sâlikin Cenâb-ı Hakk ile olan bağını perçinleyen, kalbini masivadan arındıran ve ruhunu besleyen en temel gıdadır. Bu zikrin farklı usûl ve erkân üzere icra edilen şekilleri vardır. İşte bu şekillerden biri, belki de en hareketli ve cezbeli olanı ‘devran’dır. Devran, lügatte dönmek, bir şeyin etrafında daire çizercesine hareket etmek manasına gelse de, irfan mektebinde çok daha derin bir hakikate işaret eder. O, yalnızca bedenin bir hareketi değil, ruhun kâinatın zikrine iştirak etme arzusunun, aşkın ve şevkin bir ifadesidir. Özellikle Halvetî-Uşşâkî meşrebinde, mürşid-i kâmilin riyasetinde icra edilen bu cehrî (sesli) zikir, sâliklerin kalplerini tek bir ritimde birleştiren, vahdet neşvesini derûndan hissettiren ve âlemlerin sırrına bir pencere açan mübarek bir ibadettir. O, Arş’ı tavaf eden meleklerin zikrinden, Kâbe’nin etrafında dönen hacıların lebbeyk nidasından bir hisse almaktır.
Bu Kavram'in Geçtiği Eserler
Nusret Tura
31x“Ey yolcu biraz gel dinle beni Kervan yürüyor sen kalma geri Nusret denilen deryâ gezeri Hatmetti bugün seyr ü seferi Devrâna uyup seyrân edelim Eyvah demeden Allah diyelim Günümüze kadar elden ele devam eden irfan geleneğimizin son halkalarından Şeyh Mehmed Nusret el-Uşşâkî Efendinin himmetleri dâim, bu dîvânın hazırlanmasında emeği geçen herkesin yolu rûşen, basan yayınevinin işleri âsân ve okuyanların...”
Nusret Tura Divanı — Erler Demine

Fahrettin Avan
22x“Seyyid Yahyâ Hazretleri ise bu yedi esmaya hilafet esmalarını da ilave ederek on iki esmaya çıkarmıştır. Aynı zamanda Halvetiyye devrânı Yahyâ Şirvânî hazretlerinin döneminde şekillenmiş, zikir ve devrân usûlü bazı ilavelerle günümüze değin gelmiştir.”
TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi

FATMA SENA YÖNLÜER
7x“Başka bir beytinde de şunları söyler: Sen kisve-i âlemle kılıp kendini pinhân Farkındayım eşya bana ben zâtına kurban „Hazmî’ dediğin meşrık-ı ihsânda âyânsın Tuttun beni, verdin ona, kıskansa da devrân (Karagün Dostuyum, s. 74.) Hazmî Efendi’nin Fatih Keçeciler’de Mahmud Bedreddin Dergâh’ındaki evini sık sık ziyâret etmiştir.”
Mehmet Hazmi Tura Yüksek Lisans Tezi

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Pirân-ı Âlî, Hazreti Âlî’nin farklı tekrarları olan (وَحِد) “Vahid” ler yani birlerdir. Farklı kaplarda ki görüntüleridir. (5) Devrâna uyup seyrân edelim, (5) Dönen Ana, Hakîkati ilâhi deryâsının ipi, baş nâyi Nûr-u Muhammediyyi seyrân edip övelim…”
Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)

Nusret Tura
4x“Derslerini bitirmeye muvaffak olduğunda bunun sevinci ile günümüzde rast makamında ilahî olarak okunmakta olan meşhûr “Erler Demine Destur Alalım” nutkunu söylemiştir: Erler demine destûr alalım Pervâneye bak ibret alalım Aşk ateşine gel bir yanalım Dost dost diyerek arşa varalım Devrâna uyup seyrân edelim Eyvah demeden, Allah diyelim Günler geceler durmaz geçiyor Sermâyen olan ömrü...”
Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)

Nusret Tura
4x“Bütün mevcûdâtın gayesi, hedefi insana vasıl olmak ve insanın gönlünden hakikate ulaşmaktır. İnsan da: Devredüp geldim cihana yine bir devrân ola Ben gidem bu ten sarâyı yıkılup virân ola Dört yanımdan nâr ve bâd ve âb ve hâk ede hücum Benliğim anlar alup bu varlığım nâlân ola.”
Karagün Dostuyum (Cilt 2)

Yusuf Yücel
4x“Erler demine destûr alalım Pervâneye bak ibret alalım Aşk âteşine gel bir yanalım Dost dost diyerek arşa varalım Devrâna uyup seyrân edelim Eyvâh demeden Allâh diyelim Günler geceler durmaz geçiyor Sermâyen olan ö...”
SON DÖNEM UŞŞÂKÎ ŞEYHLERİNDEN MEHMET NUSRET TURA HAYATI, ESERLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ (YÜKSEK Lİ
Nusret Tura
4x“Bütün mevcûdâtın gayesi, hedefi insana vasıl olmak ve insanın gönlünden hakikate ulaşmaktır. İnsan da: Devredüp geldim cihana yine bir devrân ola Ben gidem bu ten sarâyı yıkılup virân ola Dört yanımdan nâr ve bâd ve âb ve hâk ede hücum Benliğim anlar alup bu varlığım nâlân ola.”
Tasavvufta Aşk ve Gönül

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Ne kadar anlamsız bir söz, ne alaka diye düşünüyorum. "Yalan söyleme, şerefsiz" diyorum. 20 Temmuz 2019, Cumartesi - 10 kişiye yakın bir grup olarak devran zikri yapıyoruz. Devranı siz yönetiyorsunuz. Hepimiz omuz omuza ve sıkışık duruyoruz. Sizin üzerinizde siyah cübbe ve başınızda da yeşil bir sarık var.”
İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“(Murat Derûni) ------------ Not= Terzi Babamın Osmanlıcadan çevirdiği “-8-Tuhfet-ul Uşşaki” kitabından devran adabı bölümünü aktaralım. ------------ "DEVRAN","DEVİR", "DÖNME", "SEMA" HAKKIN-DADIR Bütün Turuk-u Aliyyenin cehrisinden, bilhassa Halvetiyye'i Uşşakiyye'de zikirle yapılan devranın rumuz ve esrarına binaen, büyük pir'anın içtihadile bu erkan üzere kabul edilmiştir.”
Sayfa 75

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...aşkı olmuşuz âsûde-hâl Bulmuşuz Rûşen-dil-i zînet-fezâ-yı bî-hemâl Vecde geldi cân u dil biz şâh-ı devrân görmüşüz Mahrem-i esrâr-ı aşkız kimse bilmez hâlimiz Olmayan aşk âşinâ derk eylemez akvâlimiz Aşka...”
Divan 3

Ahmet Avni Konuk
3x“Allah'ın ismi ile evimizi şereflendir, tâ ki, bu evimizde olan cem'iyet bir firdevs, bir cennet olsun!" 1179. "Tâ ki, benim köşküm gök üzerine efdal olsun! Zîrâ ben zaman ve devrânın kutbunu gördüm!" "Kutb", mihverin nihâyeti ve bir kavmin medâr-ı umûru olan zât demektir. "Deverân", dönmek ve hareket etmek ma'nâsınadır.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“------------------------ Erler demine destur alalım Pervâneye bak ibret alalım Aşk âteşine gel bir yanalım Dost dost diyerek arşa varalım Devrâna uyup seyran edelim Eyvah demeden Allah diyelim Günler geceler durmaz geçiyor Sermâyen olan ömrün b...”
Mü'min (Ğâfir) Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Kendisi derslerini bitirmeye muvaffak olduğunda bunun sevinci ile günümüzde rast makamında ilahî olarak okunmakta olan meşhûr “Erler Demine Destur Alalım” nutkunu söylemiştir: 6 Erler demine destûr alalım Pervâneye bak ibret alalım Aşk âteşine gel bir yanalım Dost dost diyerek arşa varalım Devrâna uyup seyrân edelim Eyvah demeden Allâh diyelim Günler geceler durmaz geçiyor Sermâyen olan ömrün b...”
Nahl Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Beyit: Tedbîrini terk eyle takdîr Hüdâ'nındır Sen yoksun o benlikler hep vehm ü gümânındır Birden bire bul aşkı bu tuhfe bulanındır Devrân olalı devrân erbâb‐ı safânındır Âşıkda keder neyler gam halk‐ı cihânındır Koyma kadehi elden söz pîr‐i mugânındır --- Şeyh Gâlib Ya'nî: Ey sâlik, kendi tedbîrine güvenip netîceyi kendinden bilme; hüküm Allâh'ın takdîrindedir.”
Tahrîm Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Nûsret ------------------------ Erler demine destur alalım Pervâneye bak ibret alalım Aşk âteşine gel bir yanalım Dost dost diyerek arşa varalım Devrâna uyup seyran edelim Eyvah demeden Allah diyelim Günler geceler durmaz geçiyor Sermâyen olan ömrün b...”
İlâhîler Derlemesi

Ahmed Avni Konuk
2x“İstanbul kādîsı biraz galîzü't-tab' imiş; aralarında şu mükâleme cereyân etmiş: Kadı: Senin dervişlerin tevhîd ederken, devrân ederler, bunun aslı ve delîli nedir? Hazret-i Sünbül: Bir kimsenin ihtiyârı elinde olmasa, ona şer'an ne hüküm terettüb eder?”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Ahmed Avni Konuk
2x“Eflâkin ve eflâke mensub olanların Hâlık'ı, suyun ve toprağın ve toprağa mensub olanların Hâlık'ı odur. 2896. Göğe devrân ve safâ, suya ve çamura bulanık yüzlülük ve neşu ü nemâ verdi. 2897. Ne vakit gök kesafeti kabûl edebilir, ne vakit su ve çamur safveti satın alır?”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“02/07/2013 RİSÂLET TECELLİLERİ “Rabb’ımı Rabb’ımla buldum Rahmân’ı Rahmân ile buldum Allâh’ımı bendeki ilâh-Allah ile buldum.” Devrân bugün başka bir devrân Mîm-i Muhammedî bırakıyor hayrân Elif çekmiş ahadiyyet sancağını Lâhuttan yayıyor bütün esmâlarını Asansör oldu bize mi’rac yolu Kalmadı varlığın sağı solu 9 kat 4 harf birleşince böylece 13 oldu lisânda bir hece.”
Tüm Şiirlerim

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Bu iki ismin fa’âliyeti olmasa bu âlem-i sûrette hiçbir iş zâhir olmaz. 1867. Arza mensûb hafdı ve göğün ref'ini gör. Hu ikisiz onun devrânı yoktur, ey filân! Ya’ni, Hak Teâlâ arzı alçaltmış ve yeryüzünü üzerinde gezilecek bir sûrette döşemiştir.”
Zâriyât Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Devranı şer’i delili yani şeran delili şeriat ehli devrana haram derler, sema’ya haram derler zahir ehli olanlar, ama bakın şeriat içindeki delili...”
Sayfa 3

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Her nokta cevvâl, her zerre raksan, Her katrei cân aşkile handân, Cennet mi, bilmem her bağ bostân? Meydan senindir devrane doğru İdrâki noksan olduysa merdin, Kemâle seyrini bilmezse ferdin, Koşup yürürler peşinde dehrin, Elbet giderler hayale doğru. İnsan isen gel, mâşuku seyret!”
Sayfa 182

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Devranı şer’i delili yani şeran delili şeriat ehli devarana haram derler, sema’ya haram derler zahir ehli olanlar, ama bakın şeriat içindeki delil...”
Sayfa 3

Nusret Tura
“Bir fakir’u aciz ve kemter, sınıfının tuhfesi, Mesneviden katredir. Arz eyliyor deryay-ı aşk. Saat üç olmuş yâ Nusret, namaz kıl yat uyu, Dem gelir, devrân geçer “Dânâ gönüldür” zât-ı aşk. Cümle zerrât-ı vücûdumda doğar, aşk nefhası, Yekzebân olsun dü âlem, yektir Allah, tektir aşk.”
Aşk ve Muhabbet Yolu

Serkan Denkçi
“Uşşâkîler, ilk dönemlerinde yalnızca kuûdî zikir yapsalar da daha sonra tarikatın zikir ve âyin usulleri Halvetiyye’nin diğer kollarına mutâbık olarak devrânî olmuştur. İstanbul Uşşâkî tekkelerinde durak, cumhur ilâhisi, usul ilâhisi, devran ilâhisi gibi İstanbul tavrı tekke mûsikisi icra edilirken, Anadolu’da bu tavır yerini mahallî formlara bırakmıştır.”
Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür

Terzibaba - Necdet Ardıç
“********* Bakılsa gece gündüz bu azametli gökler; Âlemi her an tam bir devr ederler. Bütün felekler ile aynı anda insan; Eder bu çark ile âlemde devrân. ********* Yâni arş denilen o güçten hareketlerini alırlar ve onunla birlikte dönerler. ********* Fakat atlâs göğünün tersine hareketle; Döner her anda bu sekizinci gökte.”
Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)

Nusret Tura
“...iler. (Ol bize benzer) Pek azdı diyen “Nuri hüda” gözleri enver Biz bir fakiriz, sen ise bir sahibi devrân Biz echeliz amma, sen ise bir çeşme’i irfan Acizde ne var? Arzi niyaz, fakrü mezellet Zatında ise afvü kerem, bir ulu himmet N’olur göreyim yalvarırım, şemsi cemalin İdrak ile ben görmedeyim nûr, kemalin Canlar dönüyor kâbe’i zatında ne halet?”
Hikâyeler, Vecizeler, Atalar Sözü

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“[23/17] İlm-i esmâî ve sıfatî ise, Hakk'ın niseb-i zâtiyyesinden müstefâd olmakla beraber, ma'lûma tâbi'dir; ve ma'lûm bilkuvve zâtta mündemic olan suver-i esmâiyyenin, Hakk'ın kendi zâtında, kendi zâtına tecellîsi indinde, bi-hasebi'l-isti'dâd, ilm-i ilâhîde sübûtuyla hâsıl olur. Misal: Bir mahbûbe-i devrân, müddet-i ömründe hiçbir âyîne görme- miş ve âyîneye bakmamış olduğu hâlde kendinin mahbûbe olduğunu...”
Kelime-i Lokmâniyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Kevn-i câmi' mertebesine tenezzülünde tafsîlen müşâhede eder. İcmâl ile tafsîl arasında fark olduğu zâhirdir. Misal: Bir mahbûbe-i devrân kendisinin tenâsüb-i endâma ve hüsn ve cemâle mâlik olduğunu, müddet-i ömründe âyîneye bakmamış [1/36] olsa, yine bilir ve görür.”
Kelime-i Âdemiyye

Ahmet Avni Konuk
“Ey insân-ı kâmile mensûbun rehberliğine ilticâ eden kimse, sen Îsâ mesâbesinde olan rûh ile eşek mesâbesinde olan nefisten mürekkebsin. Binâenaleyh rûhuna nazaran eşek değilsin. Belki devrânın Îsâ'sısın. Çünkü Hz. Îsâ rûhullah idi. Rûh cihetinden Îsâ (a.s.) ile senin aranda müşâreket vardır.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10

Ahmet Avni Konuk
“Devâî-i şârıka ve gâribe: İnsanın içinde doğan ve batan, kaybolan istekler. Devâir: Dâireler. Devât: Divit; içine kamış kalem konulan ve ucunda hokka bulunan âlet. Deverân, Devrân: Dönme; dervişlerin ayakta dönerek yaptıkları zikir, devran. Devlet: Büyük saâdet, zenginlik; baht, tâlih; büyük rütbe ve mevki.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Ahmed Avni Konuk
“Ey oğul, bu felek gibi olan kalıbın dönüşü, örtülmüş olan ruhdandır. Ey tarîk-ı Hakk'ın sâliki olan oğlum; bu felek gibi olan cism-i beşerin devrânı, bu cismin sûreti ile örtülmüş olan rûhdandır ve rûh ise ma'nâdır. 3373. Irmak suyunun esîri olan bir çark gibi; bu rüzgârın devri onun ma'nâsındandır.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2

Ahmed Avni Konuk
“Altınlık aslına gittiği ve bakır kaldığı vakit tabîat tok geldi, onun talakı- nı da'vâ etti. Meselâ gençliğinde bir âfet-i devrân olan bir kadın ihtiyarlayıp onun dî- vâr-ı vücûdu üzerine akseden Hakk'ın sıfat-ı cemâlîsi aslına rücû' ettiği ve yüzü gözü buruşup bakırlığı meydana çıktığı vakit, ona âşık olup derdinden yananların tabîatları bu aşktan tok bir hâle gelirler ve onun talâkı da'vâsına kıyâm ederler.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Ahmet Avni Konuk
“Meselâ ulûm-ı tabîiyye âlimleri sûret-i umumiyyede iki sınıfdır. Birisi: “Bu kâinâtın böyle muntazam sûretde tertîbi ve devrânı mutlakā bir sâni'-i hakîmin vücuduna mütevakkıfdır", der; ve bu âlimin aklı, bu geniş ilmin sâhasında şaşırmayıp, metânetini muhafaza eder.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Canan Çalışkan
“Terzi Baba “Bi-ismi has es-Selâm” adlı eserinde, bu ismin kendisinin Rabb-i hassı olan isim olduğunu ifâde etmektedir.[133] Uşşâkî geleneğinde devrân (kıyâmî/ayakta zikir) yaygındır. Necdet Ardıç çevredeki insanları rahatsız etmeyecek derecede, müstakil bir mekân olmadıkça toplu halde yapılan zikri tercih etmemiştir.”
Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi

Serkan Denkçi
“Uşşâkîler, ilk dönemlerinde yalnızca kuûdî zikir yapsalar da daha sonra tarikatın zikir ve âyin usulleri Halvetiyye'nin diğer kollarına mutâbık olarak devrânî olmuştur. İstanbul Uşşâkî tekkelerinde durak, cumhur ilâhisi, usul ilâhisi, devran ilâhisi gibi İstanbul tavrı tekke mûsikisi icra edilirken, Anadolu'da bu tavır yerini mahallî formlara bırakmıştır.”
Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“a babamız “Erler demine destur alalım” ilâhileştirilen şiirin son beyitinde; Ey yolcu biraz gel dinle beni, Kervân yürüyor sen kalma geri; Nusret denilen deryâ gezeri, Hatmetti bugün seyrü seferi Devrâna uyup seyran edelim Eyvah demeden Allah diyelim. Diyerek bu seyri tamamladığını ifade etmektedir. İşin hakikati fırtına çıkıp deniz (hakikat-i ilahiyye deryası) cemâli tecelli ile çalkalanmaya başladığı zaman işin...”
Yûnus Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Enfüsî yönden; "Arş" kişinin başıdır, ilmin ve idrâkin mahalli olan en yüksek merkezdir. Meleklerin Arş etrâfında devrân etmesi, kişideki ilâhî kuvvetlerin bu merkezden sevk ve idâre edilmesidir. "Kürsî" gönüldür, esmâ-i ilâhiyyenin ve duyguların zuhûr mahallidir.”
Zümer Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu ifadeleri hiç kastımız olmayan şekillerde genişletip önündeki zavallılara onaylatman senin ve senin gibilerin hak karşısında her zaman zayıf olduğuna işaret eden en kuvvetli bir delildir„ 6-Devran ve Halaka-i Zikir ile Dalga Geçmesi Bu mevzu Osmanlı zamanından beri tartışılagelen bir mevzudur. Devran zikri Zümer suresi'nin son ayetlerinin müşahedesi ile Piran hazeratı tarafından ortaya konulmuş çok güzel...”
İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Satıh İnce

Ahmed Avni Konuk
“Bu seyr esnasında içtiğin şarâb-ı ma'nevîden bizim üzerimize de bir cür'a dök!" Zîrâ sen kâmilsin ve hiçbir mertebenin ahkâmıyla hicâb içinde kalmazsın! 1814. " Devranda artık senden başka meclisin beyi yoktur. Ey şah, hariflere nazar et!" "Harîf", işi ve san'atı bir olan ve dost ve musahib ma'nâsınadır.”
Bu seyr esnasında içtiğin şarâb-ı ma'nevîden bizim üzerimize de bir cür'a dök!" Zîrâ sen kâmilsin ve hiçbir mertebenin ahkâmıyla hicâb içinde kalmazsın! 1814. " Devranda artık senden başka meclisin beyi yoktur. Ey şah, hariflere nazar et!" "Harîf", işi ve san'atı bir olan ve dost ve musahib ma'nâsınadır.

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Malum bil kuvve Zatta mündemiç olan Zat’ın varlığında birlikte olan suver-i esmaiyenin yani esma suretlerinin Hakk’ın kendi Zat’ında kendi Zat’ına tecellisi vaktinde bi hasebil istidat ilm-i ilahide sübutu ile hasıl olur. Bir mahbube-i devran müddet-i ömründe hiçbir ayine görmemiş ve ayineye bakmamış olduğu halde kendinin mahbube olduğunu bilir.”
Malum bil kuvve Zatta mündemiç olan Zat’ın varlığında birlikte olan suver-i esmaiyenin yani esma suretlerinin Hakk’ın kendi Zat’ında kendi Zat’ına tecellisi vaktinde bi hasebil istidat ilm-i ilahide sübutu ile hasıl olur. Bir mahbube-i devran müddet-i ömründe hiçbir ayine görmemiş ve ayineye bakmamış olduğu halde kendinin mahbube olduğunu bilir.

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Her nokta cevvâl her zerre raksan, Her katrei can aşkıyle handân, Cennet'mi bilmem her bağ ve bostan, Meydan senindir devrane doğru. İdraki noksan olduysa merdin, Kemale seyrini bilmesse ferdin, Koşup dururlar peşinde dehrin, Elbet giderler hayale doğru. İnsan isen gel maşuku seyret, Fani vücudu bakiye devret, Mahbubu haksın ilminde zevket, Yorulma gitme Celâle doğru.”
Sayfa 11