el-Câmi'

el-Câmi' — Her Şeyi Bir Araya Getiren ve Mahşerde Toplayan

Mânâ. el-Câmi', Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup "istediğini istediği zaman ve yerde toplayan, dağınık olanları bir araya getiren, buluşturup birleştiren" demektir. Bu ismin anlamı üç temel boyutta tecelli eder: 1) Kâinattaki varlıkları bir araya getirmesi, 2) Gönülleri birleştirmesi, 3) Mahşerde bütün insanları hesap için toplaması. Kelâm âlimleri, ismin "bütün övgü ve erdemleri zâtında toplayan" şeklinde zâtî bir anlamı olduğunu da belirtirler. Gazzâlî'ye göre el-Câmi' ismi, kâinatın yaratılışı ve işleyişiyle de ilgilidir. Birbirine benzeyen, zıt veya çelişen sayısız unsurdan tam bir uyum ve düzen içinde bir evren meydana getirilmesi, bu ismin bir tecellisidir.

Etimoloji. İsim, Arapça ج-م-ع (c-m-ʿ) kökünden gelen ve "toplamak, bir araya getirmek" anlamındaki cem‘ mastarından türemiş bir sıfattır.

Kur'an-ı Kerîm'de el-Câmi'. "el-Câmi'" ismi, bu şekliyle Kur'an-ı Kerîm'de Allah'a doğrudan nispet edilmez. Ancak Tirmizî ve İbn Mâce'nin rivayet ettiği esmâ-i hüsnâ listesinde yer alır. Kur'an'da, ismin kökü olan "cem'" kavramı ve fiil kalıpları yirmiyi aşkın âyette Allah'ın bir fiili olarak zikredilir. Bu kullanımların büyük çoğunluğu, Allah'ın kıyamet gününde bütün insanları hesap için bir araya toplayacağını ifade eder. Nitekim Kur'an'da kıyamet günü için "toplanma günü" anlamına gelen "yevmü'l-cem'" ifadesi kullanılır (eş-Şûrâ 42/7; et-Tegābün 64/9).

Anlamca yakın isimler. Bâis, Hâşir.

İtikadî çerçeve ve kula yansıması. el-Câmi' ismi, Allah'ın hem dünya hem de âhiret hayatındaki mutlak kudretini ve tasarrufunu ifade eder. Bu ismin tecellileri kâinatın her zerresinde görülebilir. Zıtların bir araya gelmesiyle oluşan varlık düzeni, su ve topraktan sayısız canlının yaratılması, gezegenlerin bir sistem içinde toplanması bu ismin eseridir. Aynı şekilde, insanlar arasındaki sevgi ve ülfet bağları, kalplerin birleşmesi de el-Câmi' isminin bir lütfudur (Enfâl 8/63). İsmin en belirgin tecellisi ise âhirette gerçekleşecektir. Allah, çürüyüp toprağa karışmış bedenlerin unsurlarını bir araya getirerek insanları yeniden diriltecek, mahşer meydanında toplayacak, iyileri cennette, kötüleri ise cehennemde cem edecektir. Bu ismi idrak eden mü'min, kâinattaki ilâhî uyumu tefekkür eder. İnsanlar arasındaki sevgi ve birliğin kıymetini bilir, ayrılığa düşmekten kaçınır. En önemlisi, "toplanma günü" olan kıyamete kesin olarak iman eder ve o gün Allah'ın huzurunda toplanacağı bilinciyle yaşar.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Câmi'" maddesi