el-Vâsi'

el-Vâsi' — İlmi, Rahmeti ve Kudreti Her Şeyi Kuşatan

Mânâ. el-Vâsi', Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup "ilmi, rahmeti ve kudreti her şeyi kuşatan" demektir. Lugat âlimleri bu ismi, "her türlü isteğe karşı ihsan ve lütufkârlığı yeterli olan, ilmi her şeyi kuşatan, rızkı bütün yaratılmışlara yayılan ve rahmeti her şeyi kapsayan" şeklinde daha geniş bir çerçevede tanımlar.

Etimoloji. İsim, Arapça س-و-ع (s-v-a) kökünden gelen ve "bir nesne bir şeye geniş gelmek, onu içine alıp kapsamak; güç yetirmek" anlamındaki se'a (veya si'a) mastarına dayanır. Vâsi', bu kökten türeyen ve "bir şeyi içine alacak şekilde geniş olan; güç yetiren" mânâsına gelen bir ism-i fâildir.

Kur'an-ı Kerîm'de el-Vâsi'. Kur'an'da "vâsi'" ismi dokuz yerde doğrudan Allah'a nispet edilmiştir. Bu kullanımlarda isim genellikle ilim, rahmet, mağfiret, zenginlik ve kudret gibi kavramlarla ilişkilendirilmiştir. Vâsi' ismi, Tirmizî'nin rivayet ettiği esmâ-i hüsnâ listesinde de yer almaktadır.

Anlamca yakın isimler. Alîm, Ganî, Habîr, Hakîm, Halîm, Kādir, Muktedir, Muhît, Nâfi'.

İtikadî çerçeve ve kula yansıması. Ebû Abdullah el-Halîmî, el-Vâsi' isminin Allah'ın kudret ve ilminin enginliğini, lütuf ve merhametinin genişliğini ifade ettiğini ve O'nun yaratılmışlara benzemekten münezzeh olduğunu gösterdiğini belirtir. Abdülkerîm el-Kuşeyrî ise ismin en güçlü anlamının "lütuf ve ihsanı çok olan" olduğunu söyler. Kuşeyrî'ye göre ilâhî nimetler sadece verilenler değil, aynı zamanda kuldan uzaklaştırılan sıkıntı ve âfetlerdir ki bunların sayısı bilinemez.

Bu ismin tecellisini idrak eden kulun nasibi, sahip olduğu tüm nimetlerin Allah'tan geldiğini bilmek, bu nimetlerden başkalarını da faydalandırmak ve karşılaştığı musibetlere sabırla katlanmaktır. Zira mü'min, dünyevî nimetlerden uzaklaştığı ölçüde Rabbine yakınlaşır.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Vâsi'" maddesi · Halîmî, el-Minhâc · Kuşeyrî, et-Taḥbîr.