eş-Şekûr

eş-Şekûr — Az Ameli Çok Mükâfatla Karşılayan

Mânâ. eş-Şekûr, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup “az da olsa kulun iyi bir ameline fazlasıyla karşılık veren, yapılan iyilikleri ve ibadetleri asla karşılıksız bırakmayan” demektir. Kulun yaptığı güzel davranışlar esasen Allah’ın lütfettiği imkânlarla gerçekleştiği için birer şükür niteliğindedir. Allah’ın bu amelleri ödüllendirmesi ise dinî terminolojide yine aynı kavramla ifade edilmiş ve O’na “kuluna teşekkür eden” anlamında Şekûr denilmiştir. Bu isim, Allah’ın kullarının günahlarını bağışlaması (Gafûr) ve onlara iyilik yapmaları için mühlet tanıması (Halîm) gibi anlamları da içerir.

Etimoloji. İsim, Arapça ş-k-r kökünden gelen şükr (veya şükrân) mastarına dayanır. Sözlükte “yapılan bir iyiliğin sahibini övgü ile anmak, minnettarlığı ifade etmek” anlamındadır. Şekûr kelimesi, bu kökten türeyen ve “çokça teşekkür eden, şükrün karşılığını fazlasıyla veren” mânâsına gelen bir mübalağa sıfatıdır.

Kur'an-ı Kerîm'de eş-Şekûr. “Şekûr” ismi Kur'an'da dört âyette doğrudan Allah’a nispet edilmiştir. Bu ayetlerin üçünde Gafûr isminden sonra, birinde ise Halîm isminden önce gelmesi, ilâhî karşılığın bağışlama ve müsamaha boyutunu vurgular. Ayrıca, Allah'a izafe edilen Şâkir ismi iki âyette (Bakara 2/158; Nisâ 4/147), müminlerin çabalarının karşılık göreceğini bildiren meşkûr kelimesi de iki âyette geçer. Şekûr, Tirmizî ve İbn Mâce’nin rivayet ettiği esmâ-i hüsnâ listelerinde de yer alır.

Anlamca yakın isimler. Gafûr, Hâdî, Halîm, Hamîd.

İtikadî çerçeve ve kula yansıması. eş-Şekûr ismi, Allah’ın kullarına olan lütuf, merhamet ve sevgisinin sonsuzluğunu gösterir. O, en küçük bir iyiliği bile zayi etmez, aksine kat kat fazlasıyla mükâfatlandırır. Nitekim Hz. Peygamber, yoldan bir dikenli dalı kaldıran veya susamış bir köpeğe su veren kişinin bu basit amelleri sebebiyle Allah’ın mağfiretine nail olduğunu bildirmiştir. Bu hadisler, mümini hiçbir iyiliği küçük görmemeye ve elinden gelen her hayrı yapmaya teşvik eder.

Bu ismi idrak eden bir kul, yaptığı ibadet ve iyiliklerin Allah katında asla boşa gitmeyeceğini bilir. Rabbine karşı itaati bir görev sayarken, Rabbinin bu itaate şefkat ve eşsiz bir mükâfatla karşılık vereceğine inanır. Bu inanç, kul ile Allah arasındaki sevgi ve saygı bağını derinleştirir. Allah'ın, kulunun tövbesinden duyduğu ve hadislerde tasvir edilen memnuniyet, Şekûr isminin tecellilerindendir. Bu da mü'mine, her an Allah'a yönelmenin ve O'nun rızasını aramanın ne kadar değerli olduğunu öğretir.

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Şekûr" maddesi