Tevâzu

Tanım

Tevâzu (التواضع), tasavvuf ahlâkının temel erdemlerinden biridir — alçakgönüllülük, kibrin tam zıddı. Sözlük anlamı "alçaltmak, yere indirmek"tir; sahibi kendisini yere alçaltır, böylece Hakk yükseltir. Hadis-i şerifte buyurulmuştur: "Allah için tevâzu eden kimseyi Allah yüceltir; kibirleneni alçaltır." (Müslim).

Hz. Peygamber'in Tevâzusu

Klasik tasavvufun tevâzu örneği Hz. Peygamber'dir. O bütün âlemlerin efendisi olmasına rağmen:

• Mütevazı bir kerpiç evde yaşadı.
• Ev işlerinde kendisi süt sağar, elbise yamalardı.
• Yere oturur, hizmetçisiyle aynı sofrada yerdi.
• Mecliste belirli bir baş köşesi olmazdı; nereye otursa orası baş olurdu.
• Birisi onu görmek için geldiğinde, hangisi

Tevâzu ile Tezellül Ayrımı

Klasik ahlâk literatürü tevâzu ile tezellülü (kendini aşağılama) ayırır:

• Tevâzu: Hakk'a karşı alçalma, Hakk için kendini büyütmeme. Övülen.
• Tezellül: Yaratılmışlara karşı kendini aşağılama, sefilce hareket etme.

Üç Mertebeli Tevâzu

Klasik mutasavvıflar tevâzuyu üç mertebede inceler: