Ucüb
✓ OnaylıUcüb (العجب), tasavvuf ahlâkının en sinsi kalp hastalıklarından biridir — kişinin kendi ameline, ilmine ya da hâline karşı **içten içe hayranlık duyup kendini büyük görmesi**. Sözlük anlamı "şaşırma, hayrete düşme"dir; ama ahlâkî anlamda kendi nefsini hayretle takdîr etmek demektir.
Tanım
Ucüb (العجب), tasavvuf ahlâkının en sinsi kalp hastalıklarından biridir — kişinin kendi ameline, ilmine ya da hâline karşı içten içe hayranlık duyup kendini büyük görmesi. Sözlük anlamı "şaşırma, hayrete düşme"dir; ama ahlâkî anlamda kendi nefsini hayretle takdîr etmek demektir. Kibirden farkı: kibir başkasına karşı, ucüb kendi içinedir.
Tehlike Hadisi
Hz. Peygamber'in ünlü uyarısı: "Üç şey helâk edicidir: itaat edilen cimrilik, peşine gidilen heva, kişinin kendini beğenmesi (ucüb)." (Beyhakî).
Ucüb ve Kibir Ayrımı
Klasik ahlâk literatürü ucüb ile kibri özenle ayırır:
- Kibir: Başkasını küçümseme; kendini ondan üstün görme. Sosyal, dışa dönük.
- Ucüb: Kendini büyük görme; başkasının hâline gerek duymama.
"Üç Şeyle Aldanırsın"
İmam Gazzâlî İhyâ'da ucübün üç temel kaynağını sıralar:
Bu Kavram'in Gectigi Eserler
Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ki: “Nefse bir sûret verilse şekli şudur: Başı kibir, gözü ucüb, ağzı hased, lisânı kizb ve gıybet, kulağı nisyân, göğsü hıkd ve kîn, karnı şehvet ve bühtân, elleri hıyânet ve sirkat, ayakları emel, kalb...”
Sayfa 171
Terzibaba - Necdet Ardıç
“...çin altın ata!" “Pendâşten”, zannetmek ve tasavvur etmek ve ucüb ve tekebbür etmek ma’nâlarınadır (Burhan). Burada “tasavvur etmek” ma’nâsı münâsibdir. “Vech”, burada kendisiyle ihtiyaç bertaraf edilmiş o...”
Sayfa 107
Bilgiler
- era
- klasik
- arabic
- العجب
- domain
- tasavvuf
- related_to
- kibir,tevazu,riya,ihlas