Ucüb

Ucüb, sâlikin yürüdüğü yolda ayağının altındaki en gizli, en sinsi kaygan zemindir. O, kişinin yaptığı ibadete, bildiği ilme, tattığı hâle bakıp, içinden kendine bir paye biçmesi, nefsine bir aferin çekmesidir. Kibir gibi dışa vurmaz; kalbin en derin köşesinde, fısıltıyla konuşan bir şeytandır. Ameli işleyenin değil, işletenin Hak olduğunu unuttuğu an başlar. Kişinin kendi fiillerini, kendi varlığını görmeye başlaması, Vücûd-ı Mutlak olan Cenâb-ı Hakk'ı bir anlığına perdelere sarmasıdır. Bu marazın aslını, nasıl bir zehir olduğunu ve sâlikin hayatına nasıl sızdığını anlamak, panzehirini bulmanın ilk adımıdır. Bu yolda bize ışık tutan ise evvelâ Cenâb-ı Hakk'ın kelâmı, sonra o kelâmın mânâ deryasında yol alan Hz. Mevlânâ gibi kâmil zâtların irfanıdır.